Hãy giúp "Trăm triệu thầy, trăm triệu trò" hoàn chỉnh nội dung để những người khác có thể hưởng lợi từ nó trong tương lai.
- Bấm Ctrl + F : nhập từ khoá (tìm trên trang hiện tại).
- Nhập trực tiếp vào ô tìm kiếm trên cùng (tìm trên toàn bộ website).
00:00
Mình về nguyện làm một chiếc la đã xống
về. Nếu đi tìm một mô hình nào đó, bạn đã có ý muốn thu hẹp tầm nhìn. Còn việc
học để thuộc sẽ chỉ diễn tả một thể trạng ở một thời điểm nào đó thôi. Chính
duy hệ thống sẽ phóng thích bạn khỏi thói quen học thuộc, có tác dụng làm tê
liệt khả năng lập luận và đề xuất mà đáng lễ bạn luôn luôn phải thể hiện.
Học để thuộc là thái độ giam cầm, còn tư duy hệ thống là mở rộng và phóng thích.
Khi hiểu sâu tư duy hệ thống, sẽ có lúc bạn đánh giá thói học thuộc chẳng khác
một căn bệnh, chỉ gặp ở những người lười suy nghĩ, lười động viên chất xám, lười
hiếu kỳ, lười tinh thần tìm cái mới. Nói cách khác là lười cách tân. Thế chẳng
phải là tự giam mình trong ý nghĩ của người khác sao? Tôi đã quan sát rất
00:01
nhiều và rất lâu cách mà rất đông người phản ứng làm sao trước những vấn đề hàng
ngày. Tôi đã ngạc nhiên vô cùng khi thấy
một số vội đi tìm trong kho bí quyết của mình một giải pháp cho phép chấp
vá. Lúc ấy, một bí quyết nào đó sẽ được bạn xem như cứu cánh, một mô hình nào đó
sẽ như phao nổi để bám và thói xử lý vội nhanh cho xong giống như một sự phủi
tay. Ít khi nào tôi được chứng kiến thái độ
đáng lẽ phải có là khi bạn ngẫu nhiên vớ được một đề tài nào mới, một khó khăn
nào mới, bạn sẽ hân hoan và bình tĩnh xem đó như là cơ hội mới để kích động
lại trí tuệ, trao đổi thêm với những người có kinh nghiệm, những chuyên gia,
tự khám phá thật nhiều giải pháp và cuối cùng kiểm tra ảnh hưởng trên môi trường
chung quanh. Khi làm vậy, bạn tự phát triển bản thân
mà người ta cũng gọi là tự học và tạo giá trị cho toàn hệ sinh thái, trong đó
có chính bạn. Để làm tất cả những việc này, bạn cần động viên mỗi tế bào trong
00:02
cơ thể để hòa mình với vũ trụ vô cùng lý thú. Ý thức được sâu sắc sự thiết cần
của hàng tỷ sự sống trong vũ trụ, của hạng hà xa số phiên bản duy nhất mà bạn
là một trong số đó. Vũ trụ tự nuôi dưỡng bằng những phiên
bản này để tạo sự đa dạng, xây dựng sự trường tồn, biến không gian và thời gian
thành những nơi màu mỡ. Hiểu như thế thì
mới ý thức được việc bắt chước nhau, học thuộc của nhau thật quá phi lý và khô
khan đơn tuyến. Thật tình, cuộc sống và chân lý đều là những thứ rất đơn giản
bạn ạ. không có bí quyết hay mô hình gì đâu. Vũ trụ chỉ mong đợi tất cả chúng ta
khởi động những gì mình đang được trang bị, đó là trí tuệ và trực giác, chẳng
khác chi tất cả những loài sinh vật khác mà vũ trụ cũng sẵn sàng bồi dưỡng và hỗ
trợ như nhau. Và tác giả cuốn sách này cũng chỉ mong làm được một việc đó là
giúp các bạn hiểu được trò của tư duy và
lập luận hệ thống. Tại sao nó quan trọng
00:03
như thế? Làm thế nào để khởi động tư duy đó và làm cho tư duy hệ thống kết nối
chặt chẽ với trực giác để hướng dẫn con người trong cuộc sống một cách hoạn mục.
Vì theo đánh giá của tôi, tư duy hệ thống là thứ mà chúng ta túng thiếu nhất
trong khi trực giác của dân tộc lại có chút thừa. Giả định như mỗi người chúng
ta phát triển được góc nhìn và ngôn từ duy lý thì nhờ sở hữu một trực giác vô
cùng sắc bén, dân tộc chúng ta sẽ trở nên rất hùng mạnh trong cả giải ngân hàng
này. Trong mọi trường hợp, người không có tư duy hệ thống sẽ bị thiệt thòi, dễ
đi sai hướng, dễ thu hẹp vào cục bộ. sẽ chỉ nhìn ra một giải pháp thay vì nhiều
phương án, dễ ngã lòng theo lời khuyên từ những người lạ vì không có căn cứ tri
thức làm điểm tựa, dễ bị ảnh hưởng bởi những lời chém gió mà mình không có khả
năng kiềm chứng. Tóm lại, tất cả những tệ đoan, rủi ro,
thất bại đều mang chân dung tiêu biểu này. Người yếu về tư duy hệ thống khó
00:04
lòng thu hút đối tác khi phát biểu vì họ thường chỉ nói điều mình tin một cách
cụt ngủn, không thể giải thích được thông tin đó quan trọng như thế nào nên
được hiểu ra sao. Và chuyện tất nhiên phải tới là sẽ không có ai thực sự lắng
nghe. Những đối tác tốt sẽ ưu tiên đi theo những con người có khả năng lập
luận và mang tư duy hệ thống. Người lãnh đạo không mang tư duy hệ
thống sẽ không hiểu vai trò của từng nhân viên và đồng đội theo cách có cấu
trúc, sẽ rất bối rối khi tự mình phải trao đổi bài bản với khách hàng khó
tính. Họ thường phải lo sợ vì không giải mã được những ước mơ đáng suy ngẫm,
không tìm được những mối nguy tiềm tàng, không dụ báo được những rủi ro. Tương
lai sẽ trông như mờ ảo vì họ không biết yếu tố hệ thống nào đóng góp vào viễn
cảnh tương lai. Họ cũng không lý giải được những sự kiện đã qua vì chỉ hiểu
chúng theo một cách chung chung mù mờ. Những nhà lãnh đạo đó rất khó sống và
00:05
sáng tạo trong không khí, bị các tầng lớp nhân viên hoài nghi khả năng lãnh
đạo và chuyện thường xảy ra trong số đông doanh nghiệp là họ sẽ gắt gỏng
trước mọi hồ sơ, sẽ khắc nghiệt với nhân viên, sẽ củng cố kỷ luật hình thức, sẽ
sát phạt nhân viên như tội phạm, sẽ quản lý bằng những mô hình kiểm soát trật
trội, sẽ giết chết ý tưởng sáng tạo. Họ thậm chí sẽ ngoan cố làm sai để
bảo vệ ghế lãnh đạo của mình, sẽ đánh ngã mọi đối thủ nội bộ hoàn toàn tưởng
tượng trong tâm trí, sẽ ghen tức với những cộng sự minh sáng, nhưng ngược lại
sẽ có khuynh hướng mở lòng biệt đãi kẻ nịnh bợ. Sẽ đóng kịch gật gù giống y như
người thông tuệ, nhưng sẽ không duyệt bất cứ đề nghị nào vì sợ bị thất bại và
không còn phân biệt nổi đúng sai bạn ạ. Sự thiếu vắng tư duy hệ thống bao giờ
cũng đưa tới bi kịch như thế? Nói một cách khác, nó sẽ giam ta vào nhà
tù ảo, nơi mà cửa luôn luôn mở, nhưng ta sẽ không dám đi ra ngoài vì không tự
00:06
tin. Tôi mong bạn đã hiểu được rằng tư duy hệ thống không phải là một mô hình
làm việc mà là một phản ứng tự nhiên, giúp khởi động trí tuệ, kiểm soát trực
giác, cấu trúc lập luận, mô phỏng kịch bản, đánh giá rủi ro, ước lượng xác suất
và định hình chiến lược cùng lộ trình. Nếu bạn còn ở tầng lập luận hệ thống
ngắn hạn và vật chất thì hãy ưu tiên cho phương pháp suy diễn. Đừng sử dụng quá
nhiều dụng cụ quy nạp. Hãy chứng minh những điều không hợp lý. Hãy loại bỏ
những giả định thiếu nền tảng. Khi đi tới kết luận, hãy sử dụng những phương
pháp so sánh và tiền lệ để đánh giá những đề xuất của mình. Bạn sẽ không thể
và không nên tránh việc sử dụng những phương pháp khoa học thuần túy. Nếu muốn
kích động tư duy hệ thống ở tầng cao hơn, bạn sẽ đi vào thế giới của các kịch
bản theo những luật chơi mà bạn phải nắm
rõ. Bạn nên tạo danh sách tất cả các tác nhân có ảnh hưởng tới chủ thể và từ đó
giả định phản ứng của từng kịch sĩ trên địa bàn.
00:07
Việc làm này giống như một trò chơi mà mỗi kịch sĩ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến
tất cả các kịch sĩ chung quanh trong hệ sinh thái theo thời gian thật. Và bạn sẽ
đi nhiều vòng lập luận vì mỗi khi một kỵ sĩ phản ứng sẽ tạo một dây chuyền phản
ứng tiếp theo. Có thể nói rằng mọi sự kiện hoặc sự cố trên toàn thế giới đều
ảnh hưởng lẫn nhau và là đầu mối của một phản ứng dây truyền. Phương pháp lập
luận này được gọi là nghiên cứu theo kịch bản. Đến đây, bạn không chỉ hình
dung ra tương lai của thế giới và của môi trường chung quanh mà còn giải thích
được một cách có hệ thống những điều từng xảy ra trong quá khứ. Và bỗng nhiên
bạn cũng hiểu sâu hơn về vòng nhân
quả. Nan nước yên bình thắm nơi trung lòng mình về nơi đây cái nghề. T cung