Hãy giúp "Trăm triệu thầy, trăm triệu trò" hoàn chỉnh nội dung để những người khác có thể hưởng lợi từ nó trong tương lai.
- Bấm Ctrl + F : nhập từ khoá (tìm trên trang hiện tại).
- Nhập trực tiếp vào ô tìm kiếm trên cùng (tìm trên toàn bộ website).
00:00
Mình về nguyện làm một chiếc là đã xống
đi. Chào mừng các bạn đến với cả C nền radio, kênh phát thanh của hệ sinh thái
cấy nền. Và tôi là Lương Tiến Hiệp, người host trong chương trình về tư duy
hệ thống. Và chúng ta sẽ có một series tư duy hệ thống cũng như là những cái
cuộc trò chuyện ngắn để cùng nhau lý giải những cái tình huống và lắng nghe
những cái câu chuyện về tư duy hệ thống. Và ngày hôm nay thì Gế Nên Radio được
gặp gỡ, được lắng nghe, được trao đổi cùng với cả một vị thầy đáng kính, một
người rất quen thuộc cùng với cả hệ sinh thái cế nền đó là giáo sư Phan Văn
Trường. Dạ vâng, xin chào tất cả các bạn đã theo dõi cái chương trình của K N
Radio. Hôm nay thì thật sự là một cái niềm vui cho tôi bởi vì chúng ta sẽ nói
về một cái đề tài mà thật sự ra nó không
phổ biến lắm, nó chưa phổ biến lắm trong nước. Nhưng mà sở dĩ chúng ta sẽ nói về
cái đề tài này là bởi vì rằng là trong một cái tương lai rất gần, chúng ta sẽ
00:01
rất cần nắm vững cái tư duy hệ thống để mà chúng ta có những bước tiến dứt điểm.
Thế thành thử ra là mình có thể nói là ngày hôm nay có ai đó mà có thể coi
thường cái đề tài này thì chưa sao nhưng mà chỉ ngày mai thôi là chúng ta phải
nắm vững tư duy hệ thống. Dạ thì xin cảm ơn Hiệp đã tiếp đón thầy và mình sẽ có
một cuộc trò chuyện rất là lý thú. Dạ vâng ạ. Vâng, chúng con biết ơn thầy.
Dạ. Thưa thầy là cái cụm từ tư duy hệ thống thì được thầy nhắc rất nhiều và đề
cập rất nhiều và con tin là à đối với những người lần đầu nghe cũng như là
những người mà à muốn hiểu hơn về tư duy hệ thống thì họ cũng gọi là khao khát
muốn được một cái định nghĩa đơn giản nhất để mà hiểu xem tư duy hệ thống là
gì. Thì có lẽ câu hỏi đầu tiên mà con muốn hỏi đến thầy cũng đại diện rất là
nhiều những cái thính giả đặt về đấy là tư duy hệ thống hiểu một cách đơn giản
00:02
nhất là gì? À nó là một cái gì rất đơn giản. Dạ. Tức là chúng ta không cần đơn
giản hóa cái gì nó đã đơn giản rồi. Đó là chẳng hạn như là một gia đình là một
hệ thống. À một hệ thống là có người cha, người mẹ, người con, người ông,
người bà, rồi sau này nó sẽ có thêm thành viên. Thế thì cái hệ thống đó nó
tự nó đứng vững là bởi vì rằng là mỗi người có một cái vai trò. Và nếu mà
chúng ta nghĩ rằng là cái gia đình là một hệ thống thì chúng ta phải biết rằng
là một khối gia đình lại là một hệ thống
khác. Và khi mà chúng ta đi vào làng thì
chúng ta thấy rằng là làng có một số gia đình thì làng là một hệ thống. Dạ. Bởi
vì làng có một cái cuộc sống kinh tế. tích hợp để mà mọi người đều sinh sống
ôn hòa với nhau. Đó là một hệ thống. Thế
rồi khi mà làng sống trong xa xã hoặc là
trong một cái một cái tỉnh thì nó lại là một cái hệ thống khác. Thế thì có nghĩa
00:03
rằng một cái hệ thống là một cái nhóm người mà cùng nhau tạo sự sống tạo kinh
tế và tạo sự hạnh phúc ờ cho nhau. Dạ. Thế là một hệ thống. Thế thì tại sao mà
chúng ta hay phải nói về lư tu duy hệ thống là bởi vì rằng là trong cuộc sống
của chúng ta, chúng ta hay đơn vị hóa một số thứ. Thí dụ như là mình nói trong
gia đình này thì mình nói chuyện về người cha. Thế người cha là một đơn vị,
người con là một đơn vị. Mà khi mà mình nói là người con mà không có người cha
thì chúng ta cứ tưởng rằng là con không cần cha. Thế nhưng mà thật sự ra khi
mình nói về người con đó thì ở đằng sau đó tất cả cái cái màn cái màn đằng sau
đó là phải có người cha, phải có người mẹ, phải có người ông, phải có người bà.
Thế có nghĩa rằng là một con người hay là một cái sinh vật nào đó không thể
sống được nếu mà không có một cái hệ sinh thái, tức là một cái hệ thống mà nó
giúp cho cái người đó sinh sống, yêu, ăn
00:04
ngủ đầy đủ để mà có thể giữ được một cái
thăng bằng trong vũ trụ. Dạ. Vâng ạ. Như
vậy là hệ thống là những cái gì luôn bao
quanh chúng ta và xung quanh chúng ta là
tồn tại những hệ thống đấy. Chỉ là chúng ta có nhận biết được hay không mà thôi.
Dạ. Và nó là một vòng tròn, một vòng tròn năng lượng, nó là một vòng tròn
nuôi dưỡng và nó là một vòng tròn tiếp nhận. Thế thành thử ra là tất cả những
thứ đó đó nó phải đi hết vào với nhau. Thế thì chúng ta hay quen đơn vị hóa cho
nên là chúng ta quên là là là chúng ta đang sống trong nhiều hệ thống lắm. Dạ.
Vâng ạ. Tức là nó có một cái sự đan sen và gọi là sâu chuỗi với nhau. Vâng. Vâng
ạ. Đúng ch. Dạ. Thưa thầy là ngày hôm nay cũng là
một cái ngày đặc biệt ở ngoài Hà Nội bởi vì là những cái ngày này là thầy cũng
đang trong một cái hành trình là kế nền Hà Nội năm 2025 vào tháng tư. Và hiện
tại thì thầy cũng đã đi qua một cái hành trình chuỗi những cái ngày vừa vừa qua
00:05
thì con thấy rằng là à những cái ngày này thầy ra ngoài Hà Nội thì thầy cũng
rất tập trung vào chủ đề tư duy hệ thống. Nhưng mà chúng con là những cái
người mà trên cái hành trình theo dõi những cái bài giảng, những cuộc chia sẻ
của thầy thì chúng con mới nhận ra một cái chuyện là những cái ngày vừa rồi
thầy đi rất là nhiều nơi, thầy đến gặp những doanh nghiệp lớn, những tập đoàn
lớn cho đến việc là thầy cũng chia sẻ với cả những cộng đồng rất là đa dạng
khác nhau. Rồi là thầy cũng đến cả những ngôi chùa và thầy cũng chia sẻ về những
cái chủ đề đa dạng mà trong đó có cái chất liệu của tư duy hệ thống trong đó.
Thì con có một cái băn khoăn và thắc mắc là là nguồn cơn hay là nguồn gốc vì sao
mà bằng tư duy hệ thống mà thầy có thể giải thích được cái thuật ngữ đấy một
cách gọi là đơn giản với cả nhiều nhóm đối tượng như thế. Thật ra cái lời giải
thích nó chỉ có một thôi là lời giải thích đó là cái lời à giải thích của một
à làm sao mà một hệ thống nó có đủ cái khả năng nó sống một mình. Tức là cả một
hệ thống thì nó có thể sống được một mình.
00:06
Và mình vào cái hệ thống nó bằng bất bất cứ cửa nào thì mình cũng lại sẽ vào cả
hệ thống. Do đó cho nên là ở nhà chùa thì mình bảo rằng là chúng ta sẽ đi vào
hệ thống bằng à cái đường tu hành. Dạ. Bằng cái đường từ bi. Thế khi mà chúng
ta đi nói chuyện về AI thì chúng ta lại đi vào hệ thống bằng cái con đường công
nghệ. Và khi mà chúng ta nói về giáo dục thì chúng ta lại đi vào hệ thống bằng
cái con đường của các em trẻ ở trong các lớp trung học cơ sở hoặc là phổ thông.
Dạ. Và chúng ta khi mà chúng ta nói đến tuổi vàng thì chúng ta lại đi vào cái hệ
thống của những người có tuổi. Và khi mà chúng ta vào bất cứ một cái cửa nào của
hệ thống thì chúng ta tìm trông thấy cả một hệ thống nó hiện lên trước mắt. Và
do đó cho nên là mình vào bất cứ cửa nào mình cũng tìm ra đúng cái hệ thống đó
thôi. Ừ. Dạ. Nghĩa là dù mình vào cửa nào thì nó vẫn là một cái chân lý, một
cái nguyên lý để mà mình nói về tư duy hệ thống. Đúng thế. Dạ. Nó chỉ là một
00:07
cái nó chỉ là một cái nguyên lý mà có năm sáu cửa. Thế thì mình gõ cửa nào
cũng được và mình mở xong cái cửa thô thì mình vào hệ thống. Và cái hệ thống
đó thì nó luôn luôn nó là một cái cái gì bất biến. Ừ. Vâng ạ. Thưa thầy
là con được biết là gần đây thì thầy cũng có ra mắt một cuốn sách đấy là cuốn
tư duy dã tràng. Dạ. Và cuốn sách này thì cũng là một cuốn sách mà con thấy là
một hai năm nay là rất nhiều người trông đợi và cũng như là sắp ra mắt cái cuốn
sách về tư duy dã tràng. Và đây cũng là một cuốn sách mà theo con là một cái
người gọi là nghiên cứu và thực hành về tư duy hệ thống. Thì đây là một trong
những cuốn sách mà gọi là đơn giản nhất để mà giải thích cho mọi người hiểu ban
đầu tư duy hệ thống là gì. Thì thưa thầy là trước rất nhiều những cái thính giả
đang là nghe cái nền radio thì thầy có thể đưa ra những cái gọi là cốt lõi về
00:08
hiểu biết về cái cuốn sách tư duy dã tràng này được không ạ? Cái cuốn sách
này là một cái công trình rất vất vả cho thầy bởi vì rằng là mới đầu thầy viết á
thì thầy viết một cách rất là hồn nhiên dạ về những cái gì mình viết. Thế nhưng
mà sau khi mình đọc lại thì mình mới thấy rằng là cho dù là mình viết một
cách đơn giản ừ nhưng mà mình nghĩ rằng là nó vẫn còn có những cái bí ẩn mà
những người nào chưa quen nhìn vào tư duy à nhìn vào hệ thống thì họ sẽ rất
khó hiểu. Cho nên thầy đã viết đã viết lại cuốn sách và khi thầy viết lại cuốn
sách thì thầy hạ thấp cái trình độ của cuốn sách xuống để cho tất cả những
người nào chưa quen với cái tư duy hệ thống thì họ có thể tiếp cận được dễ
dàng hơn. Thế thành thử ra nó đặt cho thầy một cái vấn đề rất là khổ. À thứ
nhất là mình không kể công viết lại. Nhưng mà cái vấn đề khổ là thế này. Nếu
mà mình viết mà hơi cao quá thì cái cuốn sách này không ai có thể mà thích đọc.
Bởi vì người ta có thể đọc một trang, hai trang xong rồi người ta bỏ dở. Bởi
00:09
vì họ cái cuốn sách nó sẽ đưa họ tới những cái chân trời mà nó đòi hỏi họ có
một cái văn hóa cũng đã được châu chuốt rồi. Nhưng mà nếu mà mình xuống thấp tí
thì sợ là cuốn sách này sẽ chịu một cái sự gọi
là chỉ trích của tất cả các vị hàn lâm à hiểu được cái tư duy hệ thống mà từ cao
thế thành thực ra là thầy rốt cục thầy lựa chọn là viết một cách rất bình dân.
cho những cánh chim cuối đàn. Tức là cái cuốn sách này đó nếu mà nói về mặt văn
hóa thì nó nó phải gọi là cuốn sách lè tè. văn hóa rất gần những người nghèo,
rất gần những người học không có cao lắm, những cái người mà không có cái cơ
hội tiếp cận với sách vở để mà họ hiểu được rằng là họ vẫn ở trong một hệ
thống, họ vẫn có thể lý luận hệ thống để mà họ có thể có những cái dụng cụ và sự
hiểu biết về cái hệ sinh thái ở trong đó họ đang sống. Dạ. Vâng, vất vả lắm. Dạ.
00:10
Các bạn biết không là khi mà được lắng nghe cái quá trình mà thầy Phan Văn
Trường viết cuốn sách này thì quả thật là thầy cũng chia sẻ với Hiệp cũng như
là những học trò và những cái cộng sự trong hệ sinh thái rằng là thầy cũng
phải viết đi viết lại và trở đi trở lại cùng những vấn đề này rất nhiều. Đặc
biệt là à với cá nhân Hiệp là một cái người mà tìm hiểu về tư duy hệ thống thì
Hiệp hiểu một câu chuyện là để diễn đạt được tư duy hệ thống một cách gọi là dễ
hiểu và bình dân thì nó cũng là cả một công cuộc gọi là là vất vả. Và chính vì
thế mà thầy mới sử dụng con dã tràng. Dạ
vâng. Cái con dã tràng đó thì nó hay lắm là mình hỏi nó rằng nó đang làm gì thì
nó bảo nó xe cát. Thế nhưng mà nếu mà mình bắt đầu hỏi nó tại sao thì nó không
biết. Và nếu mà mình hỏi nó là để tạo giá trị gì nó cũng không biết. Và nó tạo
giá trị nó cho ai thì nó cũng không biết nót. Và nếu mà mình lại còn nói thêm
rằng là tất cả những gì nó tạo nên chỉ một làn sóng đi vào cái thì tất cả những
gì nó tạo là nó bị xóa hết. Thế nhưng mà con giá tràng nó hay lắm. Nó giống một
00:11
cái dân tộc nào đó mà không có ngại ngùng chăm chỉ từ 1 triệu năm nay à luôn
luôn lặp đi lặp lại những cái thứ mà nó không có giá trị và nó không có giá trị
cho ai hết nhưng mà nó vẫn can đảm nó cứ lặp đi lặp lại và nó miệt mài nó sống
với cái truyền thống của nó. Thế thì cái đó đó nó làm cho thầy nghĩ tới cái việc
là chúng ta phải hiểu là tại sao mà một con giá tràng nó nó có cái khả năng làm
lâu dài như thế. Đó là tại vì nó nằm trong một cái hệ thống. Nó nằm trong cái
hệ thống mà nó không muốn thay đổi mà cái hệ thống đó nó có thăng bằng của nó.
Bởi vì bằng chứng là con dã tràng nó tồn tại từ cả triệu năm rồi đấy mà nó vẫn
làm cái chuyện mà mình gọi là vô giá trị. Thế nhưng mà nó vẫn sống và trong
khi đó thì mình vẫn biết rằng là có nhiều những sinh vật khác sinh ra rồi
chỉ một trăm ngàn năm sau nó biến tích. Có nghĩa rằng là những cái sinh vật mà
nó biến tích đó là nó ở trong một cái cái một cái hệ thống mà nó không sinh
thái. Tức là có nghĩa là nó không có khả
00:12
năng sống lâu. Thế thì cái gì nó làm cho cái hệ thống của con dã tràng nó sống
lâu như thế? Có phải là sự bướng bình của nó không? Có phải là cái sự chăm chỉ
của nó không? Hay là cái gì khác? thì thầy đã sử dụng cái hình ảnh của con dã
tràng để nói rằng chúng ta phải suy nghĩ về cái đề tài này. Có
một cái sinh vật nó làm điều vô ích, nó làm cái điều nó không hiểu tại sao nó
làm nhưng mà nó lại vẫn có khả năng nó sống rất là lâu. Đó thành ra là chắc
chắn đó là một cái hệ sinh thái. Dạ. Nghĩa là thưa thầy là thực sự là bất
ngờ và rất nhiều người cũng bất ngờ giống như con khi mà một cái biểu tượng
rất là quen thuộc như là hình ảnh con dã tràng xây cát biển Đông mà lại được đưa
vào để mà à minh họa sống động cho một cái đề tài mà tương đối là phức tạp như
là tư duy hệ thống. Dạ. Vâng. Ừ. Thế rồi nó cứ sinh sôi mãi mãi mà không thấy có
00:13
cái triệu chứng gì để cho mình à có thể dự báo được là cái cái cái sinh vật đó
nó sẽ biến đi một ngày nào. Nó vẫn cứ thế nó tiếp tục nó sống. Thành thử ra là
đây là một cái câu hỏi. Ừ. Thầy ơi là liệu có một cái
a gọi là sự biến mất của con dã tràng không? Nếu như mà cái cơn sóng đấy nó to
quá hoặc là một cái thời điểm nào đấy mà con dã tràng nó không thể xây cát tiếp
tục được nữa. Theo thầy đó thì đây là một giả định thôi. Dạ. Là nếu mà một
ngày kia mà con dã tràng nó chết đi mà không còn một con rõ tràng nào nữa thì
có nghĩa rằng là cái biển nó đã thay đổi cái cái thể chất của nó rồi. Dạ. Và khi
mà biển thay đổi thể chất thì thầy e rằng là có nhiều sinh vật khác sẽ tồn
vong. Ừ. Và biết đâu là chính loài người cũng sẽ gặp khó khăn. Ừ. Đấy. Thế thì
00:14
cái cuốn sách này đó nó là một cái kêu gọi các bạn phải có lẽ phải đi vào cái
đề tài này để hiểu được rằng là chúng ta sống trong một cái hệ sinh thái mà thật
sự ra có nhiều người nói rằng trong cái hệ sinh thái đó chúng ta đang phá cái hệ
sinh thái đó một cách hệ thống. Tức là chúng ta sẽ tìm đủ mọi cách. Nào là ném
rác, nào là ô nhiễm sông, ô nhiễm không khí, ô nhiễm đủ mọi thứ. Đó là không nói
đến cái việc mà chúng ta chế tạo ra những cái chất nổ hoặc là những chất
cháy nó có thể làm cho tổn hại cho cái địa cầu. Thế
thì tất cả là câu chuyện của cái cuốn sách này là cái câu chuyện của sự tồn
vong của các hệ sinh thái. Ừ. Dạ ạ. Ờ như vậy là cái ý nghĩa của nó mở ra cũng
rất là nhiều những cái đề tài khác nhau mà tư duy hệ thống có thể đi vào. Vâng.
Dạ. Thế nhưng mà cái cuốn sách này đó thì nó không có phải là tư duy hệ thống
đơn thuần. Dạ. Nó còn giải thích là nếu mà chúng ta có tư duy hệ thống thì chúng
00:15
ta lại còn phải có những cái phương pháp lập luận mà thầy gọi là những phương
pháp luật lộng hệ thống, lý luận hệ thống. Dạ. Thì cái đó là những phương
pháp lý luận chứ nó không phải là một cái tư duy. Thì những cái phương pháp đó
thì nó lại dân tộc chúng ta lại có những cái thói quen rất là lạ. Dân tộc chúng
ta ít suy diễn lắm và dân tộc chúng ta quy nạp rất là nhiều. Và cái quy nạp thì
nó không mang tính thực sự là nó không mang tính khoa học. Chỉ có cái suy diễn
á thì nó mới mang tính khoa học. Do đó cho nên là đó là một cuốn sách là một
cái cơ hội cho thầy để giải thích cho dân tộc là chúng ta cũng lại có một cái
bước tiết nào đó. Dạ. để nắm vững những cái phương pháp lý luận mà nó giúp cho
chúng ta tiến bước một cách bền vững. Dạ. Vâng. Thầy nói về quy nạp và suy
diễn là thầy con thấy là thầy cũng nhận được rất là nhiều những cái thư cũng như
là rất là nhiều những cái tình huống mà à gửi về để thầy gọi là hỗ trợ cũng như
là giải đáp thì thầy có một cái ví dụ nào để mà thể hiện rõ ràng nhất cái hai
00:16
cái loại phương pháp mà lập luận là hướng về suy diễn và hướng về quy nạp.
Dạ. Thầy mong là không đụng chạm ai khi mà mình nói về những cái ví dụ về quy
đạp. Dạ. À thí dụ như là bây giờ cái sự cúng bái. Dạ.
Ôi mình thấy là thờ cha thờ mẹ thờ Phật thờ Chúa là những cái điều mà tất cả mọi
người phải làm. Ừ. Bởi vì nó thiêng liêng thật và ờ đừng ai nghĩ rằng là có
một lúc nào thầy nghĩ rằng không nên làm. Thế nhưng mà tuy nhiên á là thầy đi
các đường phố thầy thấy nó có những cái miếu nh rất nho nhỏ rồi mình thấy rằng
là có những nơi người ta cúng bái cái gì đó mà người ta không không phải là Phật
không phải là Chúa không phải là ai cả. Xong rồi họ lại nói là những nơi đó
thiêng liêng. Thế thì có một lần thầy mới đi qua một cái đền Dạ thầy mới hỏi
là ở đây là cúng bái cái gì thế? Họ bảo rằng là cúng bái ba
00:17
bà và mình bảo rằng ba bà nào thế không ai biết. Tức là họ cúng mái ai đó mà họ
không biết là họ cúng ai. Ừ. Thế rồi xong rồi mình bảo thế nhưng mà tại sao
mình cúng vậy? À tại vì ba bảo thiêng liêng lắm. Thế thế nhưng mà thiêng liêng
ở chỗ nào? Thì bà hàng họ có người nói rằng là ngày xưa đó có người cúng bái
xong thì cầu xin được một đứa con trai và quả nhiên là cái đứa con trai nó xuất
hiện rồi có người thì xin nhiều điều khác và những điều đó nó xuất hiện. Thế
nhưng mà nếu mà mình nói về mặt khoa học thì đã gọi là thiêng liêng đó thì mỗi
lần xin thì nó phải xuất hiện thì cái chuyện này nó nó không xảy ra.
Tức là nếu mà 100 người tới xin đứa con trai thì thầy rất e là 100 người đó
không có được một con đứa con trai sau khi cầu nguyện. Có nghĩa rằng là chúng
ta đang quy nạp, chúng ta gọi thế là thiêng liêng thì những cái phương pháp
00:18
mà nói rằng là cái đó nó thiêng liêng đó thì nó không khoa học.
Có thể là nó thiêng liêng thật nhưng mà mình phải minh chứng một cách khác là
mình phải chứng minh được là nó thiêng liêng chứ không thể nào mình nói rằng là
nó đã xảy ra một lần vào cái năm nào đó mình gọi thế là thiên liền. Dạ con hiểu
rồi. Tức là cái sự gọi là khoa học nó cũng cần đi vào thêm vào để cho cái tính
thiêng liêng nó cũng được giữ cái sự cân
bằng mà nó không đi vào cái sự gọi là mê tín. Một là khoa học, hai là không. Dạ.
Bởi vì cái khoa học nó không có cái nó không mình không thể định nghĩa một cái
khoa học lơ lớ. Một là khoa học, hai là không. Dạ.
À thưa thầy là ở bìa cuốn sách ấy ạ thì con cũng để ý là ở dưới của cái tiêu đề
là tư duy dã tràng thì có một cái cụm là tiêm trí giao tranh. Thầy có thể nói
thêm về cái cụm tim chí giao tranh này được không ạ? Vâng, có nhiều nhà
văn chứ không phải một đâu. Nói rằng mỗi khi chúng ta quyết định cái gì đó, thật
00:19
ra chúng ta quyết định theo cái cảm xúc. Tức là theo cái con
tim. Và sau đó đó thì cái con tim đó nó tìm đủ mọi cách để nó chỉ huy cái chí óc
là chị óc ơi bạn phải làm sao chứng minh được là một cách khoa học là cái quyết
định đó của tôi đó là một quyết định à hoàn toàn là bằng lý trí. Thế thì rõ
ràng là tim nó đang đòi hỏi lý trí phải có một cái nỗ lực nào đó để giúp nó. Và
đôi khi lý trí thì lại nói rằng anh ơi cái trái tim nó quyết định thì nó mông
lung lắm và đôi khi nó thơ mộng lắm nhưng mà nó không nó không khoa học.
Thành ra cái lý trí và trái tim nó lâu lâu đó nó có những cái vai trò mâu thuẫn
với nhau. Thầy không nói là hai cái đó nó mâu thuẫn mà thầy nói là nó có vai
trò mâu thuẫn với nhau trên một cái điểm nào đó. Thế thì mình gọi thế là tim vị
trí nó giao tranh. Thế thì mình mới khám phá ra rằng là trong cái cuộc sống này
00:20
rất nhiều điều con người quyết định bằng tim nhưng mà rồi mang lý trí ra
để biện hộ hoặc là ngụy biện. Và từ đó thì nó đặt ra những cái vấn đề cho xã
hội là xã hội thì vẫn thích đi theo những con người à lấy những quyết định
bằng trái tim. Thế nhưng mà sau đó đó thì mọi người nói rằng là mọi người khuy
nạp và nói rằng đấy thấy không rất đông người ta tin rằng là cái chuyện đó nó có
thật và do đó cho nên là cái trái tim nó thắng thế trên cái lý trí nhưng mà kỳ
tình đâu mỗi lần mà mình trở về cái cái nền khoa học thì mình mới thấy rằng là
thật ra cái khoa học mới là cái điều mà chúng ta cho phép chúng ta lý luận một
cách bền vững và một cách thật là rõ nét. Ừ. Dạ. Vậy thì trong một cái quá
trình giao tranh gọi là liên tục như vậy giữa tim và trí thì có khi nào mình tìm
được một cái điểm cân bằng thương thuyết giữa trái tim và lý trí không thầy? Nó
00:21
mình nó có nhiều chuyện lắm. Nó nó chi phối trái tim. Dạ. Cái trước nhất á là
cái truyền thống nó chi phối trái tim. À có gia đình nói rằng là suốt gia đình
tôi từ các ông v ông tổ đến ông bố tôi là luôn luôn tôn trọng cái truyền thống.
Bất chấp truyền thống nó tốt hay nó xấu, chắc chắn là nó phải tốt bởi vì nó là
truyền thống. Thế thì vào lúc đúng lúc đó đó thì mình không thể nào nói rằng là
cái lý trí nó bảo rằng là cái truyền thống đôi khi nó cũng không có đúng lắm.
Thế nhưng mà đố làm sao mà cái lý luận hệ thống nó chống đối lại với cái truyền
thống. Thế rồi ngoài cái truyền thống này nó còn cái khác nữa. Nó có cái
a đinh kiến. Đinh khiến thì nó còn nặng hơn cả truyền thống nữa. Nó nặng trên
hai mặt. Thứ nhất là nó nặng cân hơn cái
truyền thống. Nhưng mà cái thứ nhì đó là nó ngụy biện hơn. Tức là là đôi khi nó
không có một cái tính chất thật gì cả trong cái định kiến. Dạ. Đấy nhưng mà
00:22
người ta có định kiến rồi thì cái lý trí nó không làm sao nó thắng nổi cái định
kiến. Thế rồi nó có cái mình gọi là cái lẽ thường là đó là cái thói quen của xã
hội. Ờ người ta sống như thế, người ta chấp nhận cái chuyện đó như thế và ai
không chấp nhận như thế thì phải đứng ngoài xã hội thôi. Tức là anh có mang lý
trí của anh giải thích thế nào chăng nữa thì anh cũng đứng ngoài xã hội. Chẳng
hạn như là bây giờ là ồn tắc xe, có người lấy xe ngắn máy chạy lên trên lề
đường. Mọi người cho coi rằng là t chuyện nó là chuyện bình thường là kẹt
xe dưới đường thì người ta chạy lên lề đường. Nó nó là một cái thói quen mà
người ta đã chấp nhận. Dạ. Thế nếu mà mình mà là cái người mà đứng trên lề
đường bảo rằng là các bạn ơi xin mời các bạn đi xuống bởi vì là cấm lề đường cấm
tất cả những ai mà chạy xe gắn máy và đi lên lề đường thì tất nhiên là chúng ta
sẽ gây một cái mẫu thuẫn rất là lớn. Bởi vì những người đó người ta không chấp
00:23
nhận. Người ta bảo rằng là đây là một cái lẽ thường mà mọi người đều biết. Vậy
thì bạn chống đối tôi đi xe gắn máy trên
lề đường bạn vô lý. Có nghĩa rằng là cái lý trí một lần nữa lại thua. Nhưng mà
lần này là thua một cái lẽ thường, một cái thói quen. Dạ. Đấy. Thế rồi nó có
một cái điều mà tân thời hơn đó là cái big data. Cái big data đó thì nó là hoàn
toàn mới. Cái big data đó là nó do là các cái công nghệ thông tin thời nay họ
có cái khả năng tiếp cận tất cả những ý thích của đám đông. Và nếu mà ý thích
của đám đông là làm cái gì thì nó cũng giống như lẽ
thường là đám đông mà đã chấp nhận cái đó thì nó mạnh như lẽ thường. Và cái big
data đó nó cái trái tim cái cái big data
đó thì cái lý trí nó sẽ không có cái khả năng để mà chống đối lại cái big data.
Dạ. Cái big data nó sẽ tràn ngập. Dạ. Và
00:24
nó đem những cái lý lẽ của số đông để đè à một cái lập luận bằng lý trí. Dạ vâng
ạ. Thưa thầy là con cũng rất nhiều những độc giả khác khi mà đọc những cuốn sách
của thầy thì đều rất là chạm bởi vì đấy đều là những cái trải nghiệm thực cũng
như là những cái câu chuyện thực được kể bởi chính cuộc đời của thầy. Thầy cũng
vừa nhắc đến cái việc là à để mà gọi là vượt qua được cái tư duy dã tràng có
những cái kẻ thù giống như là truyền thống, có giống như định kiến, giống như
là lẽ thường, rồi giống như là big data. Vậy thì với mỗi cái kẻ thù như vậy thì
trong cuộc đời của thầy thầy đã có những cái câu chuyện nào, có những bước ngoặt
nào mà nó có cái sự chuyển đổi và vượt qua được những cái cuộc chiến giao tranh
như thế? Nói thật tình thì nó nhiều bước xúc hơn là những cái sự vui. Dạ. Mà đôi
khi không phải là chuyện của mình. Thí dụ như là thầy có một cô học trò cô ấy
tự nhiên cô ấy tới cô ấy khóc lóc cô bảo
00:25
thầy ơi, mẹ em bảo phải lấy cái anh hàng xóm. Thế mình bảo rằng quá nhỉ. Nếu mà
mình lý luận bằng lý trí thì bảo rằng là
cái thứ nhất là chuyện này là chuyện của con chứ phải chuyện của mẹ con. Thế và
hễ mà là chuyện của con thì con là người quyết định chứ. Và đấy là cái lý lẽ bởi
vì con là người trưởng thành trên pháp lý cô ấy trên 26 tuổi thì tức là còn
thừa tuổi để để mà gọi thế là trưởng thành trên pháp lý. Thế rồi mẹ cô lại
đưa ra những cái lý lẽ mà nó nó không có đứng vững. Bảo rằng là mẹ yêu mẹ của cô
à của của các anh hàng xóm. Tức là hai mẹ yêu nhau thì bảo là hai đứa con phải
cưới nhau. Thế thì cái lý luận đó thì nó
lạ lạ lắm. Nó mình không thể nào mà mình giải thích được là tại sao hai mẹ yêu
nhau thì hai đứa con phải lấy nhau. Dạ. Đấy là đấy là một ví dụ và là cái xã hội
của chúng ta rất nhiều những ví dụ lạ như thế. Ơ bây giờ thí dụ một ví dụ khác
00:26
chẳng như là một đứa trẻ mà thầy hỏi đó lúc đó nó mới 16 tuổi thôi bảo con ơi
mai mốt con đã chọn nghề chưa? Thế thì khi mà mình vào một cái trung học phổ
thông ấ mình hỏi đó thì các bạn ấy bảo thầy ơi chúng con chưa có một cái ý niệm
gì là làm cái nghề gì nhưng mà em này nói với thầy thầy ạ em sẽ trở thành bác
sĩ bảo rằng là em vui lòng giải thích nó bảo rằng là bố em là bác sĩ mẹ
em là bác sĩ ông em là bác sĩ chị em cũng là bác sĩ thì em bắt buộc phải làm bác
sĩ mình nghe thế mình bảo là để xem nào cái lý luận này là thế nào
nhỉ? Làm sao mà trong nhà người nào cũng là bác sĩ thì em tự nhiên em trở thấy
bác sĩ. Ờ có nghĩa rằng là một bác sĩ phải đẻ ra bác sĩ hay là thế nào? Không.
Lý luận à mà nếu mà chúng ta làm cái lập
lập luận hệ thống thì chúng ta thấy rằng là cái đó là một cái lập luận rất ngụy
00:27
biện. Nó không có cái liên quan gì. Có thể rằng là thằng bé đó sau này sẽ
khám hóa ra là nó đáng lẽ nó có thể trở thành một họa sĩ hoặc là một một nhạc sĩ
đại tài nhưng không, nó muốn làm bác sĩ. Tức là biết đâu đó là nó có thể nó bỏ
qua một cái cơ hội trở thành một họa sĩ rất là nổi tiếng. Số nó là một họa sĩ
nổi tiếng không. Bố nó là bác sĩ, mẹ nó là bác sĩ, ông nó là bác sĩ, chị nó là
bác sĩ thì nó sẽ là bác sĩ. Vạ thế thì cái điều này đó là thầy thấy nó rất phổ
biến. Dạ. Thầy không nói về nông dân bởi vì nông dân thì lại là một cái câu
chuyện hoàn toàn khác là khi mà người ta làm nông dân người ta không có thoát ra
khỏi làng. Và khi mà bố làm nông dân, mẹ
làm nông dân thì đứa con làm nông dân là chuyện bình thường. Nhưng mà mình cũng
phải nhắc lại đó là một lẽ thường. Chứ còn trên nguyên tắc thì tim chí vẫn giao
tranh. Có nghĩa rằng là con của nông dân vẫn có thể học đại học, vẫn có thể trở
thành giáo sư. vẫn có thể trở thành một doanh nhân nổi tiếng. Thì cái này đó nó
00:28
là một cái điều mà nó minh họa là khi mà chúng ta không có lập luận hệ thống thì
chúng ta dễ lập luận sai lắm. Ừ. Dạ. Con quan sát thấy giống như là những người
có tư duy hệ thống ấy ạ là có thể nhìn được cái sự giao tranh giữa tim với cả
trí. Và thông qua cái quá trình đấy thì mình cũng học được rất là nhiều. À trong
cuốn sách của tư duy dã tràng thì thầy cũng có một chương dành riêng cho cái
việc là tự học và tư duy hệ thống. Và thưa thầy là người có tư duy hệ thống ấy
ạ thì cái sự tự học nó sẽ khác với cả người mà không có tư duy hệ thống mà tư
duy cục bộ như thế nào ạ? Khi một một người có tư duy hệ thống thì cái tư duy
hệ thống đó nó dần dần nó dẫn dất cái người đó tới cái tinh thần tự học. Bởi
vì rằng là tư duy hệ thống là gì? Tư duy hệ thống là luôn luôn tự hỏi rằng tại
sao. Và khi mà mình hỏi tại sao thì bắt buộc là phải tìm kiếm cái câu trả lời
cho cái tại sao. Và khi mình đi tìm kiếm cái câu trả lời cho câu tại sao thì
người ta gọi thế là tự học. Cho nên là cái sự cái chữ tự học nó
00:29
nó dính chặt với tư duy hệ thống. Hễ mà có tư duy hệ thống là cái chuyện tự học
nó hoàn toàn nó sinh liệt. Thế nhưng mà ở đây đó thì thầy lại muốn
cho các bạn theo dõi radio kế nền một cái điều mà rất là quan trọng là cái
người có tư duy hệ thống đó thì người ta đương nhiên giống một thầy tâm linh. Đó
là tại vì rằng là tư duy hệ thống nó nối liền dĩ vãng với hiện tại và tương lai.
Tại vì tất cả cái đó nó là một hệ thống trong thời gian.
Và khi mà mình mà có tư duy hệ thống đó thì cái gì nó xảy ra tương lai nó dính
liền với cái gì nó đang xảy ra trong hiện tại và cái gì nó đã xảy ra trong dĩ
vãng. Dạ. Thế thành thử ra những cái người mà nắm tư duy hệ thống là những
cái người có khả năng dự báo và khi mà mình có khả năng dự báo thì mình dễ nắm
vững cái yếu tố tâm linh. Ừ. Dạ. Cái điều mà thầy vừa nói thì con cũng
00:30
rất là ấn tượng với cả một cái câu trích dẫn mà thầy trích dẫn của nhạc sĩ Trịnh
Công Sơn đấy là quá khứ, hiện tại, tương
lai của trong tôi là chỉ có một thôi. Đó thì đấy là một cái điều mà con cũng rất
là ấn tượng. Dạ. Vâng vâng. Mà thầy thì thầy luôn luôn coi a Trịnh Công Sơn như
là một à thiên sứ. Dạ. Và chính vì vậy cho nên
là những cái lời của Trịnh Cộng Sơn luôn luôn nó mang một cái sư mệnh rất là
nặng. Dạ. Thế nhưng mà đấy mình thấy là rõ
ràng là khi mà mình có tư duy hệ thống á
thì tự nhiên á là cái như là mình có cảm tưởng như là cái chí óc của mình đó nó
bắt đầu nó hiểu cả cái vũ trụ chứ không phải là chỉ hiểu một cái việc nhỏ của
mình. Nếu mà bạn hỏi tôi rằng là tại sao bố ơi tại sao con phải đi học? Thì nếu
mà người cha mà không sử dụng tư duy hệ thống thì rất khó để giải thích cho
người con tại sao phải đi học. Người cha sẽ nói rằng con phải đi học tại vì mai
00:31
mốt thì con sẽ thấy có cái người có học chung quanh con mà tôi đ thế thì sao? Có
đã sao chưa? con sẽ phải biết đọc những cái những
cái tờ hành chính tờ xây khai sinh rồi con phải biết điền những cái đó rồi con
phải biết ký chỗ này chỗ nọ con phải biết ra ngân hàng nó bảo nhưng mà cái đó
thì mình có những người người ta giúp mình mà cần gì mà phải đi học đấy có
nghĩa rằng là một người cha mà giảng cho con những cái điều đóọ là con phải đi
học mà không sử dụng tư duy hệ thống thì rất khó khó thuyết phục người con. Ừ.
Thế mà trái lại nếu mà mình nói rằng là con ơi, con nằm trong cái hệ thống mà
tất cả mọi người đều phải có một cái a à sự hiểu biết à chung về cái sự vận hành
của kinh tế, v sự vận hành của đời sống gia đình thì tất nhiên là con mới có thể
có yếu tố để thành công. Thì một khi đứa con nó nghe thấy thì tất nhiên là nó
hiểu rằng là nó đang sống trong một cái hệ thống. mà hiểu được cái hệ thống đó
00:32
thì là nắm được những cái yếu tố để mà giúp cho mình sớm thành công. Dạ vâng ạ.
Nhân thầy nhắc đến câu chuyện là những đứa con thì cũng có rất là nhiều những
thành viên từng tham gia những chương trình về tư duy hệ thống của thầy cũng
đặt ra những cái câu hỏi ví dụ như là à bây giờ nếu như mà cha mẹ mà muốn gọi là
dạy con về tư duy hệ thống thì có thể bắt đầu theo cách nào thì thầy có những
cái gợi ý hay là có những cái bài tập? các trẻ con sinh ra đó nó đã có sẵn tư
duy hệ thống. Dạ. Dạ. Bởi vì rằng là nói
bé tí thôi là nó đã hỏi tại sao, tại sao
và tại sao thì cái lỗi của cha mẹ là bởi
vì cha mẹ không hiểu là nó đang tìm hiểu
cái hệ thống cho nên là bảo rằng đôi khi con im đi ờ đôi khi nói với con rằng là
con làm phiền bố mẹ hoặc là con đi ra ngoài kia con chơi đi. Thế thì làm như
00:33
thế là mình dập vùi cái ý muốn hiểu vũ trụ chung quanh. Khi mà một con chim mà
nó đi ra khỏi tổ để nó bắt đầu bay là nó có một cái ân huệ rất là lớn là nó
nhìn thấy vũ trụ và lúc đó đó nó mới hiểu là nó sống trong một hệ thống đó.
Chứ còn cái đứa trẻ mà nó ở dưới đất, mà nó ở trong cái gia đình rất là êm ấm ở
dưới một cái mái nhà thì nếu mà nó lại còn có bậc cha mẹ nói với nó rằng là mày
cứ im đi thì nó sẽ không có cảm nhận được là nó sống trong một hệ thống.
Thành ra là chính cái người lớn làm cho đứa trẻ con dần dần mất cái cảm giác hệ
thống rồi dần dần mất cái tư duy hệ thống chứ còn đứa còn nào đứa cũng sanh
ra được trang bị đầy đủ trong đó có tư duy hệ thống. Ừ. Dạ. Như vậy là trẻ trẻ
con là sinh ra là đã có tư duy hệ thống nhưng mà những cái điều kiện xung quanh
là đôi khi bố mẹ ngăn cấm cái sự tìm hiểu đấy mà ngăn cấm cái sự khám phá
cuộc sống như vậy. Đó là tại vì rằng là cha mẹ bị cuốn trong một cái cơn lốc đời
00:34
sống, cơn lốc kinh tế, một cái cơn lốc lao động mà cha mẹ không thoát khỏi nổi
bởi vì đời sống khó khăn vất vả. Thế thì mình cũng thông cảm cho các bật cha mẹ
chứ không phải không. Nhưng mà thông cảm thì là một điều nhưng mà nếu mà làm đứa
con mất cái tư duy hệ thống thì rất tội nghiệp đứa con. Dạ.
À thưa thầy là chúng ta cũng đang sống trong một cái thời đại về AI bùng nổ rồi
thế giới thì biến động đô la rồi giá vàng thay đổi mỗi ngày. ờ người ta không
dự đoán được cái gì phía trước cả và à thường xuyên thấy được những cái cuộc
giao tranh về mặt thương mại rồi là về mặt kinh tế thì thưa thầy là à trong
sách thì thầy cũng nhắc đến một cái chương sách là cái sự chánh niệm với cả
tư duy hệ thống thì theo thầy là chánh niệm có giúp ích được gì trong cái thời
đại hiện nay hay không và giúp ích như thế nào ạ? Vâng, thật sự ra đó thì khi
00:35
chúng ta sống trong cái thời của chúng ta Dạ. Nếu mà chúng ta nhìn cái gì cũng
cục bộ bảo rằng là thưa thầy con đi làm con có lương là con sống nhìn thấy là là
cục bộ mình không nhìn thấy cái hệ thống chung quanh nhưng mà nếu mà mình nói
rằng thầy ơi con đi làm và con thấy rằng là các bằng cấp nó biến đổi, chương
trình giáo dục nó biến đổi, cái công nghệ nó biến đổi và con biến đổi theo
thì cái đứa trẻ đó nó sẽ thành công bởi vì nó nắm được tất cả những cái yếu tố
tố nó đi theo được sát được cái sự biến đổi của t của cái hệ sinh thái của nó.
Và khi mà mình theo dõi được cái hệ sinh thái của mình, mình bám được vào cái hệ
sinh thái của mình thì mình gọi thế là mình mang một cái tư duy hệ thống rất là
sâu sắc. Dạ. Đó. Thế thành thử ra mình không thể nào sống trong một cái hệ
thống trong một hệ sinh thái mà mình không có tư duy hệ thống. Ừ. Vâng ạ.
Với cả tư duy hệ thống ấy ạ thì con thấy là nó có thể giải quyết được rất là
00:36
nhiều vấn đề cũng như là trong cuộc sống cá nhân cũng như là trong cuộc sống về
gia đình. Thì thưa thầy là đối với cả doanh nghiệp thì sao? À doanh nghiệp thì
họ cũng đang rất quan tâm đến những cái gọi là bệ đỡ để mà tăng trưởng trong
doanh nghiệp. Thì nếu như mà dưới góc nhìn của một của góc nhìn của tư duy hệ
thống ấy ạ thì đâu là những cái nền tảng có thể sắp xếp theo trật tự như thế nào
để mà nó trở thành một cái bệ đỡ, một cái bệ phóng cho doanh nghiệp. Thế này
thầy lấy một cái ví dụ cho doanh nghiệp và không hiểu tư du hệ thống. Dạ. Mình
bảo rằng là thầy ơi con đang khởi nghiệp con nghĩ là nếu mà con làm một
cái thuốc gội đầu mà thật là tốt để gội đầu thật tốt thì con sẽ khởi nghiệp
thành công. Thế thì thầy hỏi rằng là khách hàng con là ai
vậy? Mà con không biết. Ồ tôi nghe thế này giống cái con dã tràng
quá. Thế con không biết khách hàng con là ai à? Thế đã ai sử dụng cái thuốc gọi
00:37
đầu con chưa? Dạ chưa. Chỉ có con thôi với vợ con thôi. Thế con sử dụng thì con
đánh giá nó ra làm sao? Con cũng chưa đánh giá nó là tại vì rằng là con thì
con thấy nó tốt cho con thôi. Nhưng mà con đã chắc rằng là cái thuốc gội đầu
cho con nó tốt cho con thì nó sẽ tốt cho tất cả những người khác không? Dạ con
cũng không biết. Tức là có nghĩa rằng một cái người đi buôn bán mà không có
kết nối cái sự buôn bán của mình với đầu
ra tức là với khách hàng. Họ chỉ kết nối với cái ý tưởng là con nghĩ rằng là con
sẽ có khách hàng. Dạ. Và khi mà mình làm như thế thì mình vẫn là một cái thành
phần đơn độc trong vũ trụ mà không có một cái mối quan hệ nào mà một liên kết
nào với bất cứ một cái gì chung quanh. Thế thì tất nhiên là cái người đó không
nằm trong một cái hệ thống nào cả. Dạ. Đó. Thế thì tất nhiên là họ sẽ thất bại.
Trái lại có rất nhiều người thành công lại bảo rằng là thầy ơi con thấy con làm
cái bánh bánh cuốn này thấy nhiều người ăn quá, nhiều người thích quá bạn nó
00:38
thành ra con mới nảy ra cái ý kiến là có lẽ con bán thêm một chút.
Thế thì nó bán thêm nó bảo thầy ạ vẫn có người thích mua cái bánh cuốn này của
con. Tức là nó nó đương nhiên nó tìm cái
đầu ra. Và khi mà buôn bán mà tìm đầu ra thì hiểu thế là hệ thống. Tức là có
nghĩa rằng là một cái người buôn bán phải nằm trong một cái hệ thống mà
trong đó trong cái hệ thống đó phải có khách hàng. Dạ. Và tất nhiên là nó có
sản phẩm, tất nhiên là nó có cái giá biểu. Thì tất cả những thứ đó đó tức là
giá của sản phẩm, cái sản phẩm, chức năng của sản phẩm, khách hàng một bên,
người bán một bên, người chế biến là một
bên thì tất cả những cái người đó là nằm trong một hệ thống. Dạ. Một hệ thống.
Cũng có rất là nhiều chủ doanh nghiệp ấy thầy là khi mà họ nghe về tư duy hệ
thống, khi mà họ biết rằng là phải đi xem xét rất là nhiều các yếu tố trong
một hệ thống như vậy thì nhiều người cũng đặt ra một cái thắc mắc
00:39
là bởi vì họ thiếu kinh nghiệm để mà xét những cái yếu tố đó hay là họ không có
đủ thời gian để mà đi nghiên cứu những cái vấn đề về thị trường. Thì với những
cái nhóm như vậy thì doanh nghiệp như vậy thì mình có thể giải thích như thế
nào để họ hiểu được cái vai trò của tư duy hệ thống ạ?
Khi họ đi mượn tiền ngân hàng họ sẽ bị từ chối. Dạ. Và lúc đó họ hiểu thế nào
là tư du hệ thống là bởi vì rằng là ngân hàng sẽ nói với họ bạn đã làm một cái
cuộc nghiên cứu về khách hàng chưa? Bạn đã làm một cái chiến lược về tiếp thị
chưa? Bạn đã nghiên cứu về những cái máy móc mà bạn phải mua để mà bạn sản xuất
chưa? Thế thì ngân hàng nó hỏi chứ bạn mượn tôi 200 triệu hay là 300 triệu thì
tôi sẽ hỏi những câu hỏi đó chứ. Tức là khi mà mình mà bảo rằng chưa chưa chưa
tức là có nghĩa rằng là mình chưa có làm một cái chưa có một cái ý định nối mình
với một cái hệ thống nào là hệ thống của người sản xuất, hệ thống của người vật
00:40
liệu, hệ thống của sự tài trợ hệ thì tất
nhiên là mình một mình lơ lửng một mình, mình không nằm trong một cái hệ sinh
thái nào hết thì tất nhiên là mình sẽ thất bại. Dạ. Ừ. Con hiểu rồi. Đấy là
cái ví dụ rất là trực quan mà nói về cái việc là quan trọng của tư duy hệ thống
trong một doanh nghiệp. Vâng. Dạ. À thưa thầy là trong hệ sinh thái kế nền ấy ạ
thì có bốn giá trị mà chúng ta đều đã rất là rõ về bình đẳng, hồn nhiên, thẳng
thắn, tích cực. thì bốn giá trị đấy tạo ra một cái hệ thống giá trị trong hệ
sinh thái. Và thưa thầy, con muốn được biết rằng là nếu như mà chúng ta thực
hành bốn cái giá trị đó thì sẽ giúp ích được gì cho cái việc là phát triển tư
duy hệ thống của mỗi một cá nhân ạ? Một hệ thống phải bình đẳng. Dạ. Chúng ta
không thể nào sống trong một hệ thống mà chúng ta không bình đẳng. Bởi vì tất
cả các cái yếu tố của một hệ thống nó không phải là nó giống nhau nhá. Bình
00:41
đẳng không có nghĩa là giống nhau. Bình đẳng đó là người nào cũng có một chức
năng của riêng mình để đóng góp cái chức năng đó vào cái tổng thể là cái hệ
thống. Có nghĩa rằng một khi mà mình bình đẳng là mình giúp cho cái hệ sinh
thái nó trở thành một cái hệ thống tuần hoàn. Do đó cho nên là nếu mà mình mà lý
luận mình bảo rằng là à ở trong cái hệ thống này chúng ta mặc đồng phục hết. A
có khi mình mặc đồng phục mà mình phá hệ
sinh thái là bởi vì là nếu thế đó thì nó không đa dạng nữa. Nếu mà tất cả mọi
người trong cùng một hệ thống mặc áo đỏ hết hay là chẳng hạn như là bây giờ mình
ví dụ như là một cái dân tộc nào đó mà mặc áo vàng hết hoặc là một dân tộc nào
mặc áo xanh hết thì tất nhiên là nó không có mang tính ra dạng nữa. Nó không
trở thành một hệ sinh thái. Đấy. Thế là cái tính bình đẳng nó không phải là
giống nhau mà cái tính bình đẳng là mỗi người một chức năng để đóng góp cho cái
sự tuần hoàn của một hệ sinh thái. Và một khi mà chúng ta bắt đầu bình đẳng
00:42
rồi đó thì cái chuyện gì xảy ra? Là chúng ta thoải mái. Dạ. Và lúc đó khi
thoải mái rồi thì chúng ta thể hiện được
một cái sự hồn nhiên nào đó. Dạ. À chúng ta
sẽ cảm thấy rất thoải mái để phát biểu cái ý kiến của chúng ta. Dạ.
Và khi chúng ta phát biểu cái ý kiến của chúng ta thì thường thường khi mình hồn
nhiên là mình sẽ luôn luôn là nói thật, mình sẽ có cái tư tưởng là à cứ thật thì
nó mới là nó mới giúp cho cái hệ sinh thái nó phát triển. Dạ. Thế thành thử ra
là từ đó từ cái sự bình đẳng chúng ta có được sự hồn nhiên. Vâng. Và từ cái sự
hồn nhiên á thì chúng ta mới thấy rằng là có nhiều người ta bảo anh hồn nhiên
quá hay là anh đã suy nghĩ về vấn này chưa? Anh đã đắn đo cái này chưa? Anh đã
đo đạt cái này chưa? Anh đã tối ưu chưa?
Anh đã mô phỏng chưa? Và khi mà mình làm cái việc đó thì là mình làm một việc à
00:43
phản biện hoặc là mình làm việc nhóm. thì làm việc nhóm là thể hiện cái tinh
thần thẳng thắn, tức là hai bên có thể nói thẳng thắn với nhau. Và một khi mà
mình làm như thế một cách tích cực, tức là đó là cái chữ thứ thứ tư thì mình làm
cho cái hệ sinh thái nó vô cùng dễ thương là bởi vì tất cả mọi người trong
đó đều bình đẳng, tất cả mọi người trong đó đều hồn nhiên và tất cả mọi người
trong đó đều làm việc nhóm với nhau bởi vì thẳng thắn với nhau, bởi vì phản biện
một cách rất ân cần với nhau. Và như thế
thì chúng ta có một hệ sinh thái vô cùng tích cực. Dạ. Thế thành thử ra cái điều
mà mình phải làm là luôn luôn khi mình ở bất cứ đâu mình phải xem xem là cái hệ
sinh thái nào mình có thể tạo. Và khi mà mình tạo xong cái hệ sinh thái thì mình
thấy rằng là cái xã hội của của mình nó sẽ phát triển là bởi vì nó vui vầy, bởi
vì nó sáng tạo, bởi vì nó tạo giá trị mà cái giá trị nó đã được hiệu lực hóa. Dạ
vâng ạ. Cùng với bốn giá trị đấy thì con là một thành viên trong hệ sinh thái kế
00:44
nền cùng rất nhiều các anh chị em khác thì con cảm thấy rằng là thực sự là nó
hỗ trợ cho cái việc là phát triển tư duy hệ thống trong cá nhân của chính bản
thân con cũng như là nhiều anh chị khác. Và thưa thầy
là nếu như mà có một cái lời khuyên gọi là sau cùng một cái lời khuyên đúc kết
cho những người mà muốn bắt đầu học tư duy hệ thống, thực hành tư duy hệ thống,
rèn luyện và xây dựng tư duy hệ thống thì theo thầy đấy là điều gì ạ?
Nó là cái điều rất đơn giản là nếu chúng
ta không hiểu là chúng ta sống trong một cái hệ sinh thái thì chúng ta sẽ không
thành công. Nếu mà chúng ta sống trong một cái hệ
sinh thái với với sự hiểu biết rằng chúng ta ở trong hệ sinh thái, tức là
mình tiếp nhận cái năng lượng, mình tiếp nhận cái sự nuôi dưỡng của người khác
nhưng mà ngược lại chúng ta lại à tặng cái năng lượng của chúng ta, tặng cái sự
00:45
nuôi dưỡng của chúng ta cho người khác. Tức là nó là một vòng tròn nuôi dưỡng và
năng lượng thì chúng ta rất là khỏe. Và lúc đó đó thì người ta mới gọi thế là xã
hội chứ nhỉ. Nếu mà xã hội là bảo rằng người nào cũng là một cái yếu tố rời rạc
nằm một mình. Không biết là có ai có khả năng nằm một mình trong cái hệ sinh th
trong cái hệ thống này không? Không không ai làm một mình được. Do đó cho
nên là cái lời chót của thầy là các bạn luôn luôn phải tìm hiểu xem là mình đang
ở trong một cái hệ sinh thái nào và lúc đó mình hòa hợp với hệ sinh thái và mình
sẽ rất ngạc nhiên là mình nhận được cái sự hỗ trợ của toàn hệ sinh thái và mình
sẽ rất ngạc nhiên rằng là mình được tặng
những cái cơ hội để mà mình đóng góp cái phần của mình vào cái hệ sinh thái.
Thành ra là vừa một bên thì là mình đóng góp và một bên là mình tiếp nhận thì
cuộc đời rất là vui. Ừ. Và luôn luôn chúng ta sẽ nhận được cái sự hỗ trợ,
00:46
luôn luôn chúng ta sẽ nhận được lời khuyên, luôn luôn chúng ta sẽ được tiếp
tế và luôn luôn chúng ta cảm nhận được là chúng ta cũng có một cái bổn phận với
cái hệ sinh thái của mình. Thì gọi thế là xã hội. Tức là bạn cuối cùng là mình
thử hỏi xem bạn có muốn sống trong xã hội của bạn không? Câu trả lời bắt buộc
phải là có chứ. Và nếu mình trả lời là có thì hãy sớm tìm hiểu thế nào là một
hệ sinh thại. Dạ thưa thầy, con rất là biết ơn thầy vì cái cuộc trò chuyện ngày
hôm nay và càng hiểu hơn về cái giá trị của hệ sinh thái và cái tầm quan trọng
của tư duy hệ thống. À thưa thầy, đây cũng chỉ là một trong nhiều những cái
cuộc trò chuyện mà thầy và con cũng như là những cái anh chị em khác trong hệ
sinh thái cấy nền gọi là cùng nhau tìm hiểu và học tập về tư duy hệ thống. Và
chúng con rất biết ơn thầy vì đã chia sẻ những cái câu chuyện, những cái điều lý
thú trong một cái không gian mà ngày hôm nay chúng ta cũng đang được ở Hà Nội ở
không gian của nhà học Om Sen, không gian của đang là để chúng ta đó là hệ về
00:47
sinh thái. Dạ. Đó là về sinh thái. Thành ra bởi vậy chúng ta thấy thoải mái vô
cùng trong cái nhà này. Thì mình có tình yêu, mình có cơm ăn, mình có sự ấm áp,
mình có một cái không khí ân cần. Đế là chúng ta sống trong hệ sinh thái tưởng
tượng là mình sống một mình trong cái nhà này không thể sống được. Dạ. Đấy, hệ
sinh thái mà hiểu một cách rất đơn giản là mình sống trong một cái xã hội của
tình yêu. Ừ. Nếu mà mình sống trong cái xã hội sử
sự hờn ghét thì rất đau khổ. Vì vậy cho nên là chúng ta hãy chọn lựa sống trong
một hệ sinh thái. Dạ. Biết ơn thầy. Dạ. Dạ. Xin cảm ơn các em.
Dạ. À vâng. À thưa các bạn là chúng ta vừa được lắng nghe một cuộc trò chuyện,
một podcast về tư duy hệ thống. Đây là một chuyên mục mới ở trên cái nền radio
để chúng ta được lắng nghe thầy Phan Văn Trường chia sẻ những cái câu chuyện,
những cái ví dụ về tư duy hệ thống. Và cái lời đúc kết của thầy cũng là một cái
00:48
thông điệp hết sức giá trị với cả những người trẻ cũng như là tất cả những người
nào đang tìm kiếm những cái khát vọng cũng như là những cái lẽ sống cho bản
thân mình là hãy chọn một cái hệ sinh thái và hãy chọn một xã hội có tình yêu.
Hãy chọn những cái hệ sinh thái đấy để có thể cùng nhau tạo giá trị, cùng nhau
đóng góp vào trong một cái không khí bình đẳng, hồn nhiên, thẳng thắn và tích
cực. Và một lần nữa thì biết ơn các bạn vì đã lắng nghe ở trên cấy nền radio và
hãy tiếp tục theo dõi những cái câu chuyện tư duy hệ thống ở trên hệ sinh
thái cấy nền cùng với cả thầy Phan Văn Trường. Dạ con biết ơn thầy. Dạ.
Non nước yên bình thắm nơi trung lòng
mình về nơi đây cái nghền không lan