Hãy giúp "Trăm triệu thầy, trăm triệu trò" hoàn chỉnh nội dung để những người khác có thể hưởng lợi từ nó trong tương lai.
- Bấm Ctrl + F : nhập từ khoá (tìm trên trang hiện tại).
- Nhập trực tiếp vào ô tìm kiếm trên cùng (tìm trên toàn bộ website).
00:00
Thưa quý vị, như thường lệ, trước khi bắt đầu một chương trình
chúng tôi luôn có những chi tiết đặc biệt
để giới thiệu về nhân vật khách mời của mình.
Và đây có thể nói là một điều rất thú vị
không chỉ riêng đối với bản thân của Quang Huy
mà còn với ekip thực hiện chương trình.
Bởi vì ở đó chúng tôi có cơ hội được nghe, được xem, được đọc,
và được tìm hiểu rất nhiều những thông tin về nhân vật khách mời của mình.
Nhưng có lẽ đúng cũng sẽ là một thử thách khá lớn với những nhân vật
mà cuộc đời, sự nghiệp, và trải nghiệm của họ đạt được những thành tựu.
Được viết không chỉ trong một cuốn sách mà là rất nhiều quyển sách
được kể trong hàng ngàn phút nói chuyện. Và nhân vật của chúng tôi ngày hôm nay
là một người đặc biệt như vậy. Bằng tất cả những sự trân quý của mình
thì ngày hôm nay Quang Huy và ekip thực hiện chương trình
00:01
rất cảm ơn Giáo sư Phan Văn Trường đã
đã dành thời gian đến tham gia cùng với chương trình.
Xin được cảm ơn thầy rất nhiều và gửi lời chào đến thầy ạ. Vâng!
Thầy xin chào Quang Huy, thầy xin chào tất cả các
thính giả và khán giả của chương trình. Thầy biết rằng là các em
kém thầy vào khoảng hai thế hệ hoặc đôi khi ba thế hệ. Thế nhưng mà,
thầy vẫn còn giữ tâm hồn của người của tuổi các em. Hôm nay,
tôi sẽ hoàn toàn hồn nhiên và nói sự thật, sẽ không có một sự tô điểm
bởi vì điều mà các em muốn nghe là những điều mà nó là thực tế của cuộc sống
từ một con người đã không bụi đời nhưng mà cũng đã lăn lộn rất nhiều.
Có lẽ cũng 57 năm rồi, tức là hơn nửa thế kỷ thế thì nó giúp cho tôi
suy nghĩ lại những điều mà mình đã làm, những điều mình không làm,
hay là không kịp làm. Và mình mới thấy rằng,
00:02
cuộc đời thật là đáng sống nếu mà chúng ta nắm được một vài những điều
mà chúng ta cần nắm; nhưng mà chúng ta sẽ nói về những điều này chốc nữa.
Khi mà mình nhắc đến tuổi 20 của thầy
thì cái điều mà khiến cho thầy cảm thấy nhớ nhất
về bản thân của mình lúc đó là gì ạ? Nhớ nhất là... một cái
cuộc đời rất khắc khổ mà luôn luôn mình giữ được nụ cười.
Mình ra cuộc đời thì bị những người người ta trải nghiệm hơn mình,
người ta giàu hơn mình, người ta quyền thế hơn mình,
người ta có nhiều tài sản hơn mình, người ta có nhiều quan hệ hơn mình.
Người ta "nện" vào đầu mình, lúc nào mình cũng nhận những bài học.
Cái vấn đề là mình có can trường hay không. Ôi!
Tôi không có nói là tôi can trường. Tôi chỉ nói rằng, tôi chấp nhận
00:03
nhận những bài học đó với nụ cười, thực sự là nụ cười,
và ngay nụ cười đó ngày hôm nay tôi còn giữ lại cơ mà.
Và tôi vẫn tiếp tục nhận những bài học
mà ngay những điều ngọt ngào nhất của cuộc sống bây giờ đây
trong khi tôi cũng tạm gọi là được trọng vọng.
Tôi không có nhìn góc cạnh trọng vọng đó.
Tôi nhìn xem là người ta nói như thế người ta có ẩn ý gì
mà chê trách mình không? Mình còn phải điều chỉnh điều gì không?
Nhưng mà mình làm cái đó với nụ cười. Đau thương nhiều lắm em ạ!
Cái đủ đầy trong cuộc sống nó không nằm ở những phần thưởng đâu.
Mình đã trải nghiệm hết chưa? Trải nghiệm hết rồi mới đủ đầy,
bởi vì con người muốn trưởng thành phải có những trải nghiệm của riêng mình.
Phải đối mặt với những vũ khí mà tạo hóa cho mình mà một mình mình
đối phó với nó. Mà mình thoát qua mình mới thấy nhẹ nhõm. Mình chỉ có nụ cười,
00:04
mình chỉ có nội lực, mình chỉ có trí tuệ, và mình chỉ có thế thôi. Nhưng mà,
những đứa trưởng thành nó biết sử dụng bàn tay. Tại nó đã làm.
Nó biết sử dụng bàn chân, vì nó đã vất vả. Nó biết sử dụng đôi tai
bởi vì nó đã nghe những bài học mà nó nghe chưa rõ.
Nó biết sử dụng cái miệng của nó không phải để ăn không đâu,
nhưng mà để kiểm soát. Bởi vì cái miệng nó nguy hiểm lắm!
Nó biết sử dụng đôi mắt để quan sát.
Đây đã là một thông điệp đầu tiên tôi trao cho các em 20 tuổi.
Các em hãy trưởng thành đi, bởi vì ở cái tuổi đó là cái tuổi mà
vũ trụ tạo cho mình đủ nghị lực, đủ can trường để mà nhận tất cả những vết sẹo.
Nhưng mà các em mà không có vết sẹo đó là các em không bao giờ trưởng thành.
Tất cả mọi cung bậc của những sự thử thách ấy tôi đã gặp hết rồi.
Đời này tôi chẳng còn sợ gì nữa bởi vì chính mình
sẽ không bao giờ tạo nên những tình huống khó khăn cho chính mình nữa.
00:05
Bởi vì mình đã hiểu rồi, đã ăn đòn rồi, đã nhừ đòn rồi,
và sẽ không bao giờ lặp lại những cái bài học mà mình đã tự tạo rất đau thương,
rất thảm thương, và rất đáng nhớ. Bây giờ để mà mình nhìn nhận thấy được
có cái sự trưởng thành như thời điểm hiện tại thầy vừa chia sẻ với Quang Huy
thì em rất tò mò không biết cái khoảng thời gian niên thiếu
của cậu bé Phan Văn Trường thời điểm đó thì mọi thứ đến với thầy như thế nào?
Cuộc sống mình cứ sống thôi mà nếu mình sống sai thì mình bị ăn đòn.
Mình sống đúng thì mình được thưởng, thế nhưng mà
đến khi mà tôi vào tuổi trung niên rồi tôi mới hiểu được một chuyện:
là ngay những phần thưởng đó là những thuốc độc nó làm cho mình
dễ phạm lỗi ngay sau khi mình nhận được phần thưởng bởi vì lúc đó mình "phớn",
mình hứng chí, và mình tưởng mình giỏi. Trời đất ơi! Trên cái thế gian này
cái bẫy lớn nhất mà mình tạo cho chính mình là mình tưởng mình giỏi.
00:06
Tôi mất 50 năm cuộc sống tôi mới hiểu được rằng:
sau khi làm chủ tịch những tập đoàn
25 ngàn người, đa quốc gia, làm việc trên khắp địa cầu thì tôi mới hiểu được
là chính khi mình nhận được những lời khen
nhả nhớn những lúc ấy mình mới thấy là mình phải nghĩ mình nhỏ bé.
Mình nhỏ bé lắm! Mình dốt lắm! Và lúc đó mình mới cảm nhận được rằng là
cái điều làm cho mình thành công 90% là cái may mắn
thế nhưng mà, nó vẫn có cái 10% còn lại cái 10% đó là nó nằm ở chỗ nào?
Nó nằm ở cái nỗ lực của mình, nó là tinh thần "tự học" của mình,
cái tinh thần phục thiện của mình. Phục thiện là gì?
Là vừa mới nhận được bài học, vừa mới bị ăn đòn xong ấy. Mình không thù hằn.
Mình bảo rằng: đây là bài học chứ không phải đây là cơ hội để thù hằn ai.
Bài học người ta dạy cho mình thì mình phải biết ơn và từ khi mình bắt đầu có
cái tinh thần biết ơn đó. Thì mình tiến bộ rất là nhanh
00:07
và nó còn có thêm một cái ảnh hưởng rất là tốt là khi mình biết ơn rồi đó
thì mình thấy cuộc đời rất nhẹ nhõm. Đó là cái nhẹ nhõm của những vị tu sĩ.
Mình không bám lấy đời nữa bởi vì mình biết rằng là
có tài sản lớn bao nhiêu tới cho mình mình cũng bắt đầu biết sợ; đủ ăn, đủ ngủ,
đủ sống, có xe, có nhà, có cửa, đủ cả rồi. Lấy thêm cái đó làm cái gì?
Mà người ta cứ dâng đến cho mình
bởi vì người ta cho rằng mình là vĩ đại hay là thế nào đó
người ta bảo rằng là ông cứ lấy đi. Thôi, tôi là con kiến.
Tôi là con kiến và tôi hạnh phúc khi mà tôi vẫn là con kiến.
Và khi mà mình đã học được chữ khiêm tốn ở đây tôi tôi dùng chữ "học"
chứ không phải là khi mình khiêm tốn mà là mình học được chữ khiêm tốn.
Thì lúc đó mình biết mình là con kiến. Và khi mình là con kiến thì mình không có
vơ vét hàng tấn gạo, mình không vơ vét hàng trăm cái xe ô tô,
00:08
mình không vơ vét những tài sản lớn nữa. Quá sức mình!
Thế thì lúc đó là mình có cuộc sống rất khoan thai, rất hạnh phúc
nhưng đây là hạnh phúc của người tu sĩ. Mà mình không đi tu
nhưng mà mình có tâm hồn rất tự tại của con người hiểu được rằng những thứ đó
nó không phải là những thứ tạo ra hạnh phúc cho mình.
Nhưng mà, người nào cũng phải trưởng thành,
người nào cũng phải đi qua những cái đó.
Nhưng mà có những người đi qua mà không hiểu thì hôm nay,
chương trình này cho tôi cơ hội nói với các em rằng: Đây là thông điệp thứ nhì
mà tôi gửi gắm đến các em. Nhưng mà thầy ở giai đoạn thời niên thiếu của mình
thì khoảng thời gian đó thì về phía
gia đình, nền tảng của mình thì mọi thứ như thế nào hả thầy?
Nó cũng giống hết tất cả mọi gia đình thôi. Àh! Là sao? Là khi mình chưa lấy vợ
thì mình có hai bậc cha mẹ rất yêu thương mình.
Mẹ mình thì giống hết tất cả những người mẹ Việt Nam,
00:09
che chở, lúc nào cũng sợ con đói. Thế thì tôi đã qua những thời kỳ
mà rất là khó khăn đó. Khó khăn là tại sao? Mình không "học" được bài. Dễ quá!
Lúc nào ngồi cũng có món ăn trước mặt.
Cha tôi thì lúc nào cũng sẵn sằng cho tôi những giải thích về cuộc sống.
Cái điều đó là điều có lẽ mà tôi may mắn. Đến khi lấy vợ rồi, rồi đến khi
có những... tôi có hai đứa con thì... mình cũng rất hòa hợp với cuộc sống.
Xin nói với các bạn luôn để các bạn không có hiểu lầm là
tôi sống với vợ tôi như thế này là hơn 50 năm rồi. Rất nề nếp với cuộc sống.
Thế nhưng mà, nói đến đó thôi. Các bạn đừng có tưởng rằng là cuộc sống hôn nhân
hay là cuộc sống gia đình mà mình có thể lơi là được. Tôi đã có thời lơi là
và trong thời kỳ đó, tôi có rất nhiều khó khăn trong gia đình.
Nhưng khi mà mình tôn trọng những người trong gia đình mình,
00:10
những người mà ngủ cạnh mình hoặc là những người ăn cơm mỗi ngày với mình
mà mình không trân trọng họ. Mình không sống với những sự nề nếp,
những nguyên tắc sống. Mình vẫn có thể có vấn đề. Cái này là thông điệp thứ ba
tôi gửi cho tất cả các bạn mà kể cả những phụ huynh. Không lơi là được
ngay trong gia đình mình mình cũng phải có tinh thần tôn trọng.
Như lúc nãy thầy có chia sẻ thì tuổi niên thiếu của mình
thì cũng được ba mẹ bảo bọc như vậy và cũng có nhiều bài học thầy chưa nhận được
tại vì cái gì cũng đang có ở trước mặt mình hết.
Em đang thắc mắc một điều là cái sự trưởng thành của thầy
nó sẽ được tạo nên như thế nào
khi mà mình cũng đã có sự bảo bọc của cha mẹ như vậy?
Thầy đã có cột mốc nào đáng nhớ để cho mình có được sự trưởng thành không?
Đời tôi rất may mắn là tôi đã gặp một cái tình huống
có thể nói rằng tôi không chúc cho ai gặp. Tôi may mắn như thế đến năm 17 tuổi
00:11
và năm 17 tuổi tôi đi du học. Tôi đi du học sang Pháp.
Tôi còn nhớ là ngày 23.9.1963 với 3,000 đô la trong túi. Ngày đó,
sống một tháng chỉ cần 150 đô la thôi. Có nghĩa rằng là với 3,000 đô la
thì tôi sống được độ khoảng 20 tháng. Ngày 24.9
tức là ngay ngày hôm sau tôi tới Pháp. Người ta đã cướp hết số tiền đó của tôi.
Từ một đứa con trong một gia đình được nuông chiều,
mình biến thành trong có một đêm thành một đứa ở nước ngoài
chưa nói sõi tiếng người, không nắm văn hóa của người,
không có quan hệ ở nước người ta, chưa đăng ký trường học, không có nhà ở,
không có bạn bè, và không có tiền. Từ một đứa con nuông chiều
mà mẹ chỉ lo rằng là mỗi năm 5 phút con không có đủ ăn,
00:12
sang một đứa đang tự hỏi xem tối nay mình ăn cái gì? Ai cho mình ăn?
Trong một năm trời đó, tôi đã sống đủ mọi cung bậc trong chỉ có một năm thôi.
Tôi sống đủ mọi cung bậc của tất cả những nỗi khổ của con người.
Việc đầu tiên tôi đi là tôi vào một nhà thờ và có ông cha.
Cha thời đó khác cha thời nay. Cha thời nay là có internet có IPhone,
và cũng có một chút tiền. Cha thời đó là toàn mà những cha mà
trong tủ áo chỉ có một cái áo thôi, một cái quần. Cha bảo rằng là anh vào đây.
Tối nay tôi có miếng bánh mì đây, bẻ làm đôi, anh ăn với tôi,
và cha bảo rằng là bây giờ thì cứ đến thứ bảy, chủ nhật anh vào nhà thờ,
trong tuần thì anh học. Thứ bảy, chủ nhật anh vào nhà thờ anh cầm cây nến
00:13
trong khi tôi làm lễ. Anh hát trong ban hợp ca của nhà thờ. Tôi sẽ
chia sẻ miếng bánh mì với anh. Bắt đầu như thế đấy, thế rồi dần dần
cái bản chất nụ cười của mình lúc nào cũng cười không có gì mà khó cả.
Mình mà còn cái chân để đi, còn cái tay để làm việc,
còn trí óc, còn đôi mắt để nhìn là mình còn sống.
Và tôi đã sống như thế, tôi đã đi hầu bàn, tôi đã cạo ống khói,
tôi đã rửa xác ở bệnh viện ban đêm. Tôi đã đi sơn nhà, tôi đã đi dọn rác,
tôi làm tất cả những việc đó.
Lúc đó tại sao thầy không gọi điện thoại về cho nhà của mình cho ba mẹ của mình?
Ah!!! Đây là một câu hỏi rất là hay. Phải nhớ nhé! Hồi đó chưa có internet,
chưa có điện thoại di động
ngay cả những công ty lớn, người ta chỉ có một điện thoại
00:14
đôi khi cho 200 nhân viên, mà điện thoại công cộng là mình phải mua một cái
nó gọi là cái. Và mình bỏ vào đó nó rớt và mình nói được một phút là hết,
nhưng mà nếu gọi cho nước ngoài thì phải vào bưu điện.
Bưu điện mà mỗi lần gọi về Việt Nam hồi đó là phải khoảng 20-30 đô la / phút.
Trong túi tôi chỉ có vài cent thôi em ơi mà khi mà mình viết thư
thì 15 ngày sau tới. Không có email và khi mà mình
mà đánh telegram, tức là gọi là
điện tín rất là nhanh ấy thì nó tới vào khoảng ba tiếng sau.
Thì mỗi một chữ là 1 đô la, nhưng mà tại sao mình không gọi về,
không phải sợ thiếu tiền đâu. Đó là tại vì tôi nghĩ rằng
hay là Thánh nhân tạo cho tôi cái ý nghĩ đó: Mình đừng làm cha mẹ buồn.
Cha mẹ đã làm tròn bổn phận của mình rồi. 3,000 đô để sống trong 20 tháng,
giờ vừa mới tới chân ướt chân ráo lại gọi về à? Thế ra cái thể thống gì?
00:15
Tinh thần tự lực tự cường nhưng mà hồi đó tôi không biết đó là tự lực tự cường.
Hồi đó thì mình chỉ bảo rằng mình phải tự hào về mình chứ.
Mình xem xem bàn tay của mình có tự sống được không chứ?
Mình xem xem mình có tự lo được cho mình không chứ? Đó, mình tự lo được.
Bao nhiêu tháng sau, mẹ tôi mới biết, mẹ tôi khóc cả tháng trời
bảo rằng là tại sao lại để đứa con như thế. Bảo rằng, mẹ con đã trưởng thành.
Lúc con đi con là một công tử bột, lúc con về con đã trưởng thành,
bây giờ mẹ ném con xuống biển hay là ném con vào thùng rác. Con vẫn khỏe.
Tất cả cái may mắn của cuộc sống của tôi,
mà lúc đó tôi không nghĩ là tôi may mắn, lúc đó tôi nghĩ rằng là
chưa bao giờ mà mình khốn khổ đến như thế này.
Không có thời gian để nghĩ mình khổ nữa đó. Tại vì phải học nữa chứ
00:16
đâu phải rằng là mình chỉ đi kiếm tiền để nuôi sống đâu. Mình phải "tự học"
Từ lúc đó tôi biết là: một điều rất quan trọng mà các em nên biết,
tất cả những em nào nghe tôi nên biết vũ trụ có thương các em không?
Nếu mà các em đang ở trong tình huống khó khăn mà vũ trụ vẫn đưa cái tay
cứu vớt. Các em đang được vũ trụ thương yêu. Còn đứa nào
mà ở trong những tình huống rất khó khăn không thấy cái cách nào để thoát được
mà rồi không thoát thật. Thì các em nên tự nhủ mình còn thiếu đức độ,
mình còn thiếu may mắn, mình còn thiếu ân phúc để mà thoát thân.
Tôi phải nói rằng, Thánh nhân còn thương mình. Bài học lớn nhất
mà tất cả chúng ta phải đi tìm là chúng ta phải đi tìm chính mình. Và bài học là
mình không cần ai giúp đỡ. Vũ trụ sinh ra mình là có đầy đủ
00:17
tất cả dụng cụ, trang bị, vũ khí để mà sống.
Tưởng tượng mình lùi lại 100,000 năm cái người "ăn lông ở lỗ"
cách đây 100,000 năm. Người ta không có quần áo. Người ta ở một cái thế giới mà
tạm gọi là rất là lạnh. Người ta sống trong rừng, người ta có thú dữ,
mà nghe nói đâu thú dữ thời đó là nó to như con voi cả.
Thế mà người ta tạo nên loài người cho chúng ta. Người nào mà còn suy nghĩ rằng,
mình không đủ vũ khí, mình không đủ trang bị thì người đó là
chưa nhận được món quà rất lớn,
chưa hiểu được món quà rất lớn mà mình nhận được trong tay.
Tất cả món quà lớn nhất, sự hiểu biết lớn nhất mà tôi đã
gom góp được cho chính mình.
Là mình hiểu được rằng là mình không cần ai giúp đỡ.
Cái khả năng tự tạo của mình là một cái gì rất là quan trọng. Là bởi vì rằng là,
nếu mà mình không tự tạo mà mình bảo rằng,
tôi hạnh phúc rồi thì nó giống y hệt như những người 40 tuổi
00:18
bảo rằng em đã có xe rồi, em có xe ô tô rồi, em có đủ hết rồi.
Vậy là em hạnh phúc luôn rồi và ngay sáng hôm sau bảo rằng:
Tôi đang có một đau khổ mới. Cuộc sống đó là mỗi một mở một trang mới
là nó là một sự thách thức. Mà khi sáng em thức dậy,
em nhìn trời đẹp và em ăn bát phở của em.
Em không biết được là trong ngày hôm đó em sẽ có cái
khả năng hạnh phúc và khả năng đau khổ như thế nào? Nó sẽ tới đấy.
Thế thành thử ra, hạnh phúc chính là hành trình và nó thay đổi liên tục.
Chứ hạnh phúc không phải là có cái này rồi, có cái kia rồi. Tôi có hết rồi.
Bao nhiêu người nói với tôi rằng là có hết rồi.
Mà có những người ngay trong nước này có một triệu lần, một tỷ lần,
một ngàn tỷ lần những cái gì phải có để hạnh phúc rồi. Họ có hạnh phúc đâu.
Vậy thì thầy cho em hỏi thêm một ý nữa ngay lúc này đó là:
Hạnh phúc của thầy ở những năm 20 tuổi là gì? Hạnh phúc đơn giản lắm.
Và hạnh phúc bao giờ nó cũng đơn giản.
00:19
Nếu mà mình định nghĩa hạnh phúc một cách cầu kỳ, phức tạp ấy
thì nó không phải là hạnh phúc đâu. Hạnh phúc là cảm nhận mình phơi phới,
mình hồn nhiên và mình thấy cuộc đời vui vẻ. Hạnh phúc là thế!
Một cô gái hôn tôi một cái, tôi hạnh phúc. Thế thôi.
Xong rồi nếu cô gái đó bảo là: Anh ơi!
Anh hôn em một cái, em đem bánh mì cho anh ăn nhé. Lại thêm một hạnh phúc nữa.
Bánh mì ngon lại hạnh phúc nữa. Được bánh mì là hạnh phúc rồi,
bánh mì ngon lại là hạnh phúc mới. Cứ mỗi phút mình có những hạnh phúc mới
và mình có những đau khổ mới. Và... khi mà mình cảm nhận được cuộc sống như thế
thì mình mới phấn đấu, mình mới giữ đạo đức của mình.
Tại vì mình biết nếu mình không giữ đạo đức của mình đó, mình có thể rằng là
mình đang gọi là một người trọc phú có hết. Năm phút sau có thể
rơi vào một trạng thái trầm cảm rất đau khổ.
Là bởi vì hạnh phúc là mình phải xây dựng mỗi nơi mỗi lúc.
Thầy gặp Quang Huy là thầy hạnh phúc
mà gặp xong Quang Huy lại là một hạnh phúc mới.
00:20
Thế rồi ngày mai mình nghĩ lại buổi ngày hôm nay, lại là một hạnh phúc mới.
Hôm nay chắc chắn thầy sẽ làm một số lỗi
mà một người như thầy đáng lẽ không làm.
Thế là mình mới bảo rằng là mình điều chỉnh chính mình nhé,
lại là một hạnh phúc mới. Tức là... mình tự tạo cho mình những cơ hội
mà mình coi cái gì cũng là một thách thức mà mình phải vượt.
Nhưng mà vượt một cách vui vẻ cơ. Vượt với nụ cười can trường
can trường mà vẫn phơi phới thì cái đó mới là nghệ thuật sống.
Cái gì tới đều tốt cho mình hết và khi nó không tốt cho mình thì mình chấp nhận.
Đó là khả năng hạnh phúc, hạnh phúc là một chuyện
và khả năng hạnh phúc lại là một chuyện khác. Khả năng chấp nhận
là cho phép người đó luôn luôn hạnh phúc. Trong lúc này,
có nhiều vị khán giả cũng như là em rất là tò mò: Ở những năm 20 tuổi,
thì lúc đó, suy nghĩ và cảm xúc về cuộc sống này như thế nào?
Em nghĩ là ngoài sự yêu đời ra thì nó phải còn có một điều gì đó khác
00:21
thì mới giúp cho thầy có thể vượt qua được quãng thời gian
tuổi trẻ đầy khó khăn đó của mình?
Chứ còn bằng sự yêu đời thì em hơi không tin lắm là
một người nào đó có thể vượt qua được. Vâng. Vào thời kỳ đó,
phải nhớ rằng là thầy sống một mình ở nước ngoài.
Và thời kỳ đó, ở bên Pháp cũng như khắp thế giới
người ta chưa quen với những hiện tượng di dân. Ở bên Pháp là chỉ có người Pháp.
Thế thì mình là người nước ngoài, khi mà mình ở một quốc gia như thế đó
mình thấy rõ mình là người nước ngoài. Nó có sự phân biệt.
Cuộc sống của thầy hồi đó, thầy rất ghét học. Mà mình sang Pháp để học.
Và thầy xin nói luôn với các bạn hiếu kỳ thì thầy đậu rất là cao sau này.
Thầy có những bằng cấp rất là cao. Thế nhưng mà,
cứ biết rằng là vào thời điểm mà em đặt câu hỏi đó thì thầy không thích học.
Thầy rất thích chơi. Thầy mong là thầy giống các em
đang nghe thầy trong chương trình đây. Bởi vì cái này là một chuyện mà
00:22
thầy muốn nói thật để cho các em nào đang không thích học lúc này
tìm được những cái lý do để mà sống vui. Thầy không thích học và cái gì thầy làm
khi mà thầy không học. Chơi bóng đá. Trông thầy nhỏ con thế này đấy.
Nhưng mà mỗi lần thầy chơi bóng đá thì phải chơi hai trận liên tiếp
chứ chơi một trận không ăn thua gì. Mình khỏe như thế cơ mà,
mà chơi với Tây nha. 1m60 chơi với 1m80 không ấy. Và thầy phải nói rằng
đây là một sự thổn thức trắc ẩn của thầy đối với một người bạn Việt Nam.
Anh ấy học ghê lắm. Anh ấy cũng xuất ngoại cùng với thầy. Anh ấy học ghê lắm!
Chăm chỉ kinh hoàng luôn, là học đến hai giờ đêm, và bốn giờ sáng đã dậy rồi.
Một đêm chỉ ngủ có hai tiếng, như thế để học. Kết quả là thầy đậu, anh ấy trượt.
Tôi chơi bóng đá, tôi đậu. Và người học thì trượt.
00:23
Anh ấy giỏi hơn thầy nhiều là tại vì trong lớp, học cùng lớp mà
anh ấy đứng trên mình đến hẳn 15 bậc. Tức là, anh ấy đứng vào khoảng thứ 10,
còn thầy là cứ 25/40 đứa thôi. Thế thì sau này thầy mới tìm hiểu lý do tại sao.
Đây là thông điệp thứ tư mà thầy gửi cho các bạn.
Cái tâm thế của người chơi bóng đá, một học sinh chơi bóng đá, mà yêu đời.
Đó là tâm thế của một người chỉ học cái gì đáng học
và không học cái gì không đáng học. Còn tâm thế của người đâm đầu vào học
là cái gì cũng học, mà cái gì cũng học thuộc lòng. Thầy đã gặp lại anh đó
sau 30 năm trời. 30 năm sau anh ấy làm cái nghề đầy đủ cho cuộc sống
nhưng mà anh ấy ngạc nhiên với cái... vị trí mà thầy đã có lúc đó trong xã hội.
Ảnh bảo tao không ngờ mày là người Việt Nam mà mày lại có vị trí đó ở nước Pháp.
Lúc đó mình mới hiểu được một chuyện, anh ấy chẳng hiểu gì khi anh ấy học hết.
00:24
Ảnh chỉ học thuộc lòng thôi. Hỏi rằng là: Mặt trăng nó ở đâu? Ảnh bảo rằng là,
mặt trăng cách bao nhiêu cây số,
mặt trăng xoay bao nhiêu, tốc độ như thế nào, thuộc hết.
Nhưng mà, hỏi tại sao nó lại xoay như thế
xung quanh mặt trời, xung quanh trái đất? Tại sao à? Trong sách không dạy mày à?
Tao không biết. Không động viên được trí óc của mình. Chưa học,
và không có trong bài giảng. Vậy thì không biết, chấm hết.
Mày đừng hỏi thêm nữa. Bởi vì không có trong sách là tao không biết.
Trong khi cái tất cả trong cuộc sống của thầy
là tất cả những gì không có trong sách mình mới biết.
Bởi vì mình thừa biết thò mũi ra là nó chặt cái mũi,
vừa thò tay ra nó đánh cái tay, vừa thò đầu ra nó cắt cái đầu.
Đầy bài học mà mình học được. Thế thì thầy học được cái gì?
Thầy học được những chuyện đây rất là quan trọng là khi mình thương yêu xã hội,
00:25
thì xã hội thương mình. Trong khi anh ấy nói cái gì, anh bạn ấy.
Mày đậu cao là mày có chức lớn. À! Sai rồi.
Tôi đậu cao nhé, tôi còn đậu cao hơn anh ấy.
Mà tôi chưa bao giờ có chức lớn vì tôi đậu cao hết.
Tất cả những chức lớn đậu cao mà của tôi
đều ở chỗ rằng là khi tôi quản trị một công ty là nhân viên tụi nó yêu sếp.
Nó làm việc đắc lực và lợi nhuận tới công ty tươi cười, vui vẻ, đoàn kết
mà chẳng thằng nào thuộc lòng cả, tôi bảo không sao. Không cần học thuộc lòng.
Học thuộc lòng làm gì, có trong sách mà thời nay còn có ChatGPT nữa
thì còn học làm cái gì? Nhưng mà, cái cách hành xử của mình trong cuộc sống
mình tạo tình thương xung quanh mình thì nó mới tạo động lực.
Và xung quanh mình, mình tạo được động lực là công ty mình phát triển.
Thế thành thử ra, mình là cái người không học thì lại tạo được động lực
cho nhân viên của mình. Anh ấy thì ảnh chỉ là nhân viên thôi,
00:26
thành ra ảnh chưa bao giờ làm sếp cả. Thế là ảnh chưa bao giờ hiểu được
cái điều mà thầy đã từng hiểu. Nhưng mà anh ấy thực sự là không hiểu cái gì cả.
Bởi vì anh ấy bảo rằng là, tao dám chắc với mày là giờ này
mày đã bốn mươi mấy tuổi, mày làm chủ tịch công ty lớn như thế rồi, mày vẫn
chưa thuộc những bài mà tao đã từng học. Vẫn còn nghĩ là vẫn phải học thuộc bài.
Bốn mươi mấy tuổi rồi mà vẫn còn nghĩ là phải học thuộc bài.
Khi mà hai mươi tuổi hiểu như thế đó là ngây ngô.
Nhưng mà đây thầy sẽ nói một điều mà thầy ít nói,
đây là điều rất ác mà thầy nói. Khi bốn mươi tuổi mà không hiểu thì là ngu xuẩn.
Thế thì... suốt cuộc đời của thầy đi đến đâu là người ta vui đến đó.
Chỉ huy đến đâu là người ta động lực đến đó.
Mình thiếu thốn cái gì có người thương người ta làm hộ mình.
Có thế thế thôi, thành công của tôi có thế thế thôi.
Thế đến khi người ta hỏi rằng,
nếu như mà anh phải chỉ huy những công ty làm những...
những cái nhà máy điện, rắc rối lung tung. Bảo rằng là,
00:27
tôi sẽ mướn những người biết làm cái đó. Mà tôi mướn không khó
là bởi vì người ta rất thích làm việc với tôi
mà tôi sẽ nói với những người đó là tôi dốt hơn các em.
Tôi mướn em nhưng tôi dốt hơn các em.
Mà chính vì tôi dốt hơn các em mà tôi mới mướn em.
Chứ nếu mà tôi giỏi hơn em, tôi đâu mướn em làm cái gì.
Mình tạo sự gắn kết trong xã hội , mình tạo sự yêu đời, lạc quan trong xã hội,
mình tạo sự tự tin trong xã hội. Và mình mới khám phá ra rằng
không có đường để tìm. Nhưng người đi học thuộc lòng đang đi tìm đường,
bởi vì họ nghĩ rằng là có học thuộc lòng thì mới tìm ra đường.
Còn mình hòa hợp với xã hội là mình đã đi vào đúng con đường rồi.
Con đường khi mình sinh ra trong địa cầu này
thì mình phải hòa hợp với tất cả mọi người thôi.
Có một phương trình gì mà nó cầu kỳ hơn thế? Em mời thầy uống nước.
00:28
Vâng, cảm ơn em. Cho thầy cởi cái áo ra. Nói về tuổi trẻ,
thời trẻ là thầy của em rất trẻ ạ. Quý vị cũng thấy,
em mời thầy uống nước, xong rồi mình trò chuyện. Đúng thật đó là,
mình phải biết học những cái nào mà mình cần học,
và có những cái nào không đáng học thì không nên học.
Nhưng làm sao khoảng thời gian tuổi trẻ đó
thầy biết cái gì là cần học để mà mình học. Chả biết cái gì hết.
Không thích học là không học. Mục tiêu của mình không phải là học để có vị trí.
Mục tiêu của mình là cuộc sống thật là vui vẻ.
Học cái đó đâu khổ thì mình không học, có thế thôi.
Thầy suýt trượt nhiều lần, vì môn Hóa thầy rất yếu.
Bởi vì thầy chưa bao giờ mở một cuốn sách Hóa trong cuộc sống cả,
chưa bao giờ biết lịch sử của bất cứ nước nào,
kể cả lịch sử của đất nước thân yêu này. Nhưng mà ngược lại,
thầy đọc một trang lịch sử, thầy giải thích được tại sao ông Napoleon,
00:29
hay là ông Lê Lợi, ông ấy làm điều đó. Là bởi vì, tôi học Lịch sử
là tôi đi tìm những lý do tại sao mà lịch sử nó biến đổi như thế. Thầy không học
sách, thầy không học chữ, thầy không học thuộc.
Nhưng mà ngược lại, bất cứ một hiện tượng gì trong cuộc sống
thầy tìm hiểu tại sao. Thế thì tất cả cái thái độ của thầy là thế này,
là mình tin rằng là nếu mà mình vẫn chơi bóng đá
mà giả sử như là mình trở thành một thợ giày, hay là làm thợ khâu, hay thợ nề
thì mình bảo rằng là mình sẽ sung sướng với nghề thợ nề, nghề thợ...
Mình rất sung sướng với nó. Thà là sung sướng làm thợ nề còn hơn là làm tỷ phú
mà bất đắc dĩ. Vì vậy thầy không đi tìm vị trí
nhưng mà cái số của thầy vẫn đưa thầy vào những vị trí
thì mình bảo rằng nếu thế thì mìnhchấp nhận cái số của mình thôi.
Em nghĩ rằng mỗi người sẽ có sứ mạng của họ, hành trình của họ.
00:30
Em có một điều cũng muốn hỏi thêm với thầy. Em hơi băn khoăn một tí
là tại vì em thấy mọi thứ rất là rõ ràng
về cái việc mà thầy biết thầy làm gì ở giai đoạn đó. Nhưng mà em thật là
khoảng thời gian đó có bao giờ thầy cảm thấy là hồ nghi
hay là hoang mang về cái sự lựa chọn của mình
hay là cuộc sống của mình lúc đó không?
Cha mẹ thầy hoang mang mà thầy không hoang mang.
Tại vì thầy nghĩ rằng là với bàn tay của thầy lúc nào thầy cũng có ăn hết...
Đơn giản có thế thôi. Mà thực sự là đơn giản, trong lòng mình chỉ nghĩ thế thôi.
Mình thấy xung quanh mình người nào cũng sống, vậy thì mình sẽ sống thôi chứ.
Nhưng mà những khó khăn lúc đó
làm cho thầy lớn lên thì đó là gì? Thầy còn nhớ không? Nhớ chứ.
Thầy có một thái độ mà ít người có
mà có lẽ cái này nó làm cho thầy đã có lộ trình mà nhiều người không có.
Đó là cái thái độ, là không bao giờ hài lòng với việc mình làm cả.
Lúc nào cũng phải làm hơn, làm tối đa, làm tối ưu, làm tốt nhất có thể,
00:31
và ngay sau đó còn cố làm hơn. Tất cả những gì thầy thực hiện trong cuộc sống
đều là kết quả của một sự nỗ lực
mà không bằng lòng chính mình khi mà mình đáng lẽ nhiều người...
Đây này thầy xin kể nhé, những cuốn sách thầy viết;
thầy lấy một cái ví dụ, trong "Một đời quản trị" đó
nó có một chương tên là Văn hóa doanh nghiệp. Thầy viết 6 lần tất cả.
Nhà xuất bản nói rằng, thưa thầy mệt với thầy quá. Thầy viết đến lần thứ 6,
chúng em đợi hoài mà không viết xong. Thầy gửi phiên bản số 6,
nhà xuất bản mừng rỡ cho biên tập. Thầy gọi điện thoại ngày hôm sau,
tôi không bằng lòng với phiên bản số 6. Tôi xin phép viết phiên bản số 7.
Thầy ơi thầy gửi mau lên. Thầy gửi mau. Ngày hôm sau nữa,
nhưng mà phiên bản số 7 đêm tôi nằm, tôi thấy tôi không vui với phiên bản số 7.
Tôi xin phép viết phiên bản số 8. Các em ạ,
00:32
một chương của sách mà viết phiên bản số 8 rồi. Thôi, thầy cho kết quả luôn.
11 phiên bản. Và vẫn chưa bằng lòng, có nghĩa rằng là thầy làm bất cứ một cái gì
thầy làm đến cái mức mà gọi là nỗ lực của bản thân nó phải gọi là
cực phi thường. Thầy kể cho em nghe bóng đá có ai làm như tôi không?
Đặt cái trái banh ở đó. Hôm trước bạn bè bảo rằng là bây giờ đá phạt,
đá phạt cố định. Mình đá ra ngoài. Buổi chiều hôm đó,
từ 6 giờ chiều đến 11 giờ đêm, đặt banh đá lại trái đó. Ra nhặt trái banh,
trở lại chỗ đó đặt banh, đá lại trái đó. Ra nhặt trái banh,
đặt lại chỗ đó, đá trái đó đến 11 giờ đêm. Chơi gôn, 100 thước vụt 1 trái.
Banh cách cái lỗ vào khoảng 10 thước. Suốt buổi chiều hôm đó,
00:33
mang 600 trái banh đánh đi đánh lại.
Đến khi mình đánh trái đó nằm ngay cạnh lỗ rồi. Mình mới bảo là, tất cả
là nó nằm ở sự tinh túy và chất lượng. Cái cuộc sống là tinh túy và chất lượng
chứ không phải là làm cho xong. Các em sẽ thất bại.
Đây là thông điệp thứ năm của tôi, là các em sẽ thất bại
nếu các em làm cái gì cũng nhàn nhàn, lơi là cho có, cho xong.
Các em sẽ thất bại, bởi vì tất cả bước tiến của mình nó nằm ở việc là
cái gì của mình cũng tinh túy. Cái điều đó là do tự thầy nhận thức ra hay
hay là do có một sự việc gì đó diễn ra để thầy mới có nhận thức rằng là
luôn luôn phải làm cho nó tốt nhất có thể.
Nó không thể gọi là tự nhận thức được em. Nó tự nhiên thế thôi. Mình đá,
buổi sáng mình đá hụt thì buổi chiều mình rất thèm khát, không ngồi yên được,
phải ra lại sân đó, đặt trái banh đúng chỗ đó mà đá đi đá lại đến 11 giờ đêm.
00:34
Mà cứ mỗi lần đá có ai nhặt banh cho mình đâu, mỗi lần đá lại đi mấy chục thước
nhặt banh xong mang lại chỗ cũ. Mà cứ thế thôi, nó có sự khắc khoải.
Chứ không phải rằng đây là trí óc bảo rằng là mày phải tập đi, không không.
Mình đá chưa vào mà đá lần nào nó cũng vào góc thành này.
Thầy có một hôm thầy chơi trò chơi như thế này. Là hôm nay đó,
thằng Trường ơi, thầy tự gọi như thế. Thằng Trường ơi!
Hôm nay, bây giờ mày gẩy trái banh vào lỗ, chỉ chơi một trái banh thôi.
Nhưng mà, mày phải có một quy luật là thế này:
Là hai lần gẩy banh liên tiếp vào lỗ thì mới được về. Lúc đó là 2 giờ trưa,
đến 7 giờ tối, thầy mới gạt được trái banh gôn hai lần liên tiếp vào lỗ.
Thầy là con quỷ trong trò chơi. Phải công nhận rằng là,
nếu mà để chỉ huy những tập đoàn 25,000 người đa quốc gia
thì cũng phải tìm một con quỷ như thế này thì mới làm được.
Chứ không phải là người có chức vị bảo rằng là tao đậu Tiến sĩ này, Tiến sĩ kia,
Ph.D. chỗ nọ, Thạc sĩ chỗ kia, tao ra tao ngồi đầu tụi mày.
00:35
Nó chỉ khắc khoải, nó không bằng lòng và nó thèm khát làm tiếp.
Chứ ai bắt thầy đứng dưới nắng mà gẩy banh mãi đâu.
Có ai bắt đâu nhưng mà mình vẫn thèm làm tiếp. Và đến khi mình hài lòng,
mình đi về mình cầm trái banh như thế này, mình sướng quá, hài lòng.
Lúc đó bạn bè nó bảo tụi tao ăn cơm xong hết rồi
và đi ngủ rồi mà tự nhiên thấy mày nhễ nhại mồ hôi đi về. Mày điên rồi.
Lúc đó thầy có nghĩ cái đó là cái sự háo thắng của mình trong cuộc sống không?
À, thầy háo thắng lắm. Thầy háo thắng và bài học lớn nhất mà thầy học được.
Đến muộn rồi mà thầy mới học được. Là mình phải háo thắng cho chính mình
nhưng mà mình lại phải rất là khoan dung với người khác.